شاعری که گرد جهان را گشت

به مناسبت سالروز درگذشت علی باقرزاده «بقا»، شاعر مطرح مشهدی

کد خبر: ۱۱۳۲۲

تاریخ : ۱۹ آذر ۱۳۹۸ - ۰۷:۰۸

نوشته

خراسانی| درباره علی باقرزاده متخلص به «بقا» و شخصیت و زندگی و شعرش بار‌ها نوشته و گفته‌اند. در این مطالب به مواردی، چون دوستی این شاعر فقید مشهدی با نویسندگان و شاعران -محمدعلی جمال‌زاده، غلام‌حسین یوسفی، مهدی اخوان‌ثالث، محمدرضا شفیعی کدکنی و ... - پرداخته یا از ارتباطش با رهبر انقلاب یاد شده است. همچنین خودساختگی و بازرگانی او که مانع از تحصیلات عالیه‌اش شده و تفکیکی که میان کار و شاعری قائل بوده و یا فعالیت‌های نیکوکارانه باقرزاده مورد توجه قرار گرفته است. اما نکته‌ای که شاید کمتر درباره‌اش سخن رانده‌اند، علاقه آن مرحوم به نوشتن زندگی‌نامه است.
نوشتن رویداد‌هایی که در طول زندگی یک انسان رخ می‌دهد، به قلم خود او، پیشینه‌ای کهن دارد و تا حدود ۲۰۰۰ سال برایش تاریخ قائل شده‌اند. این اتفاق به‌ویژه برای مشاهیر عرصه قلم فراوان رخ می‌دهد و شخصیت‌های بسیاری از پلوتارخ تا ماکسیم گورکی و سیمون دوبووار وقایع زندگی خود را نوشته‌اند. در ایران نیز کسانی، چون محمد قاضی، سیمین بهبهانی و هوشنگ مرادی کرمانی شرح خاطراتشان را منتشر کرده‌اند.
یکی از این خودزندگی‌نامه‌نویسان علی باقرزاده بقاست که افزون بر کتاب‌های پژوهشی و مجموعه شعر‌هایی که از خود و دیگران منتشر کرد، آثاری مبتنی بر شرح سرگذشت خود به چاپ رسانده است.
«در پیچ و خم زندگی: خاطرات هشت دهه عمر» مهم‌ترین کتابی است که در این زمینه می‌توان به آن پرداخت. او در این اثر کوتاه که در ۸۸ صفحه در سال ۹۳ به چاپ رسیده است، در ۸ بخش، خاطرات خود را از دوره‌های مختلف زندگی شرح داده است. هر بخش دهه‌ای از زندگی او را در بر می‌گیرد. برای نمونه، در بخش نخست، او خاطراتی از خانه پدری‌اش در مشهد و ماجرا‌های کودکی روایت می‌کند یا در بخش دوم به روز‌های خروج رضاشاه از ایران و اشغال کشور به دست قوای روس و انگلیس در شهریور سال ۱۳۲۰ می‌پردازد. در همین قسمت، ماجرای بیماری و عمل چشم و درگذشت پدر را شرح می‌دهد.
عشق و جوانی و ازدواج از وقایع معمول زندگی عموم انسان‌هاست. شاعر فقید مشهدی نیز از این موارد غفلت نمی‌کند و در زندگی‌نامه‌اش آن را ذکر می‌کند. در این میان گاه به اتفاقاتی که زمانی کشور را دستخوش نگرانی کرده است نیز می‌پردازد مانند زلزله مهیب گیلان.
او از رابطه‌اش با شعر و کتاب می‌گوید و رخداد‌هایی مرتبط را که حتی می‌تواند اندوهبار باشد به ثبت می‌رساند مانند درگذشت دوست پنجاه‌ساله‌اش، شادروان محمد قهرمان، دیگر شاعر مطرح خراسانی.
یکی از علایق مرحوم باقرزاده سفر و گشت‌وگذار به جای‌جای ایران و جهان است، قسمت‌هایی از کتاب «در پیچ و خم زندگی...» خاطره‌هایی از سفر‌های او را به شهر اجدادی‌اش، یزد، و نیز کشور‌های هندوستان و عراق و افغانستان و آمریکا و جز این‌ها را در بر می‌گیرد.
او در کتاب‌هایی دیگر نیز به شکلی جداگانه درباره این سفر‌ها نوشته است مانند کتاب «سیر آفاق».
علی باقرزاده در یازدهم تیر ۱۳۰۸ در مشهد به دنیا آمد. پدرش بازرگانی یزدی‌تبار بود که با درگذشتش در هجده‌سالگی علی، سبب شد او بار اقتصادی خانواده را به دوش بکشد و نتواند تحصیلاتش را دنبال کند. با این حال، از خواندن و سرودن غافل نشد. او در مدرسه‌های «ایران» و «مهدیه حاجی عابدزاده» زبان‌های انگلیسی و عربی را فرا گرفت و از محضر استادانی، چون محمدتقی ادیب نیشابوری و قاسم رسا بهره برد. بقا در کنار بازرگانی و شاعری کار‌های نیکوکارانه و عام‌المنفعه‌ای، چون ساخت مدرسه و خوابگاه دانشجویی را صورت داد و همچنین در کارنامه‌اش عضویت در هیئت امنا و ریاست هیئت مدیره بنیاد دانشگاه فردوسی مشهد
دیده می‌شود.
از این شاعر و نویسنده کتاب‌هایی منتشر شده است که نمونه‌هایی از آن ذکر شد. دیگر آثارش عبارت‌اند از: «لطیفه‌ها»، «زندگی‌نامه و شعر عبدالوهاب طراز یزدی»، «ده مقاله»، «چهل حدیث»، دیوانش «زلال بقا» و ....
۱۹ آذر ۱۳۹۵ تاریخی است که او در شهرش، مشهد، برای همیشه چشم بر جهان گذران بست.