تولید نیازمند بسته‌های حمایتی است | عملیات احیای تولید

صنعتگران همزمان با جراحی ارزی، تأکید می‌کنند که تولید در بخش‌های مختلف نیازمند بسته‌های حمایتی است.

کد خبر: ۳۸۶۵۶۴

تاریخ : ۲۸ دی ۱۴۰۴ - ۱۱:۲۶

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ تک‌نرخی شدن ارز خوب است و واجب، اما...، اما چه؟ مگر نه اینکه پیش از این تقریبا همه یکی از مهم‌ترین گره‌های کار اقتصاد و تولید را در ارز چندنرخی و رانت می‌دانستند، پس، اما و اگرها، انتقاد‌ها و چالش‌هایی که به‌تازگی برخی به آن اشاره می‌کنند چیست؟

اینکه احتمالا برخی از این سروصدا‌ها مربوط به کسانی باشد که از چند نرخی بودن ارز سود می‌بردند به کنار، عده دیگری هستند که تک نرخی شدن ارز را اقدام درستی می‌دانند، اما با شرط دیدن تأثیرات این جراحی بر بخش‌های مختلف بدنه اقتصادی کشور. در گزارش‌های پیشین درباره حذف ارز ترجیحی و طرح کالابرگ نوشتیم که کالابرگ تلاشی است از سوی دولت برای کاهش فشار این جراحی بر سفره مردم، اما بدیهی است که این یک بخش ماجراست، اقتصاد ابعاد دیگری هم دارد که این تصمیم هرچند درست، تبعات سختی برای آنها به‌همراه خواهد داشت.

بنابراین، اقتصاددانان و تصمیم‌گیران باید راهی برای کاهش اثرات آن پیدا کنند. در این گزارش پای صحبت فعالان اقتصادی نشستیم که از زاویه دیگری به موضوع تک نرخی شدن ارز نگاه می‌کنند. آنها اگرچه پیش از این و هم‌اکنون نیز تک نرخی شدن ارز را امری واجب برای اقتصاد کشور می‌دانند، اما به ابعاد دیگر این اقدام و اثرات آن بر صنایع مختلف حداقل در کوتاه‌مدت اشاره می‌کنند.

آنها از کاهش چشمگیر سرمایه در گردش واحد‌های تولیدی در یک شب، از دست رفتن توان تولید در برخی از صنایع که بخشی از قطعات آنها وارداتی بوده است، از ثبت سفارش مواد اولیه با قیمت ارز تالار اول و تعیین قیمت محصول نهایی بر اساس آن و تغییر یک شبه قیمت‌ها، از کاهش قدرت خرید و به دنبال آن کاهش فروش محصولات در داخل و ... می‌گویند. اینها بخشی از چالش‌هایی است که در پی این جراحی اقتصادی روی می‌دهد.

همچنین قیمت در نظر گرفته شده برای دلار، راهکار‌های حمایتی، اعلام و اجرای یک شبه این برنامه و ... نیز بخشی از انتقاد‌ها بود. البته در نهایت همه اذعان دارند این حرکت جسورانه باید دیر یا زود انجام می‌شد. همان‌طور که در گزارش‌های پیشین نیز نوشتیم به گفته کارشناسان حذف ارز ترجیحی و تک نرخی شدن ارز بدون کنترل تورم، بدون انضباط مالی و بدون سیاست ارزی باثبات، به هر شکلی که اجرا شود، فشار قیمتی را  به اقتصاد تحمیل می‌کند.

چالش افزایش هزینه تولید

رضا نوفرستی، عضو هیئت مدیره خانه صنعت، معدن و تجارت و رئیس انجمن خدمات فنی مهندسی خراسان رضوی، در این‌باره می‌گوید: تک نرخی شدن ارز، آرزوی دیرینه‌ای برای جلوگیری از رانت و فساد بود، پس حذف آن کار درستی است، اما از جنبه دیگر برخی صنایع ما را که عمق تولید داخل دارند یا به عبارتی تولیدات خود را در بازار داخلی عرضه می‌کنند، با چالش روبه‌رو کرده است.

او با تأکید بر اینکه تک نرخی شدن ارز برای واحد‌های صادرات‌محور مفید بوده است، ادامه می‌دهد: این موضوع در برخی صنایع چالش‌هایی ایجاد کرده است. تصور کنید در برخی صنایع، بخشی از مواد اولیه وارداتی بوده، آن هم با ارز ترجیحی یا ارز تالار اول که تفاوت زیادی با قیمت ارز آزاد داشت.

به عنوان مثال در صنعت لوازم خانگی، بخشی از قطعات اولیه یک یخچال وارد و به‌اصطلاح پس از داخلی‌سازی در بازار عرضه می‌شد. توان رقابت این محصول با نوع وارداتی در تفاوت قیمت چشمگیر بود. در حقیقت سود تولیدکننده در چنین صنایعی از همان قطعات اولیه‌ای بود که می‌توانست با ارز ارزان برای تولید کالای خود وارد کند.

حالا اگر قرار باشد بخش زیادی از قطعات با قیمت بالا وارد شود، احتمال دارد تولیدکننده واردات کل محصول را ترجیح دهد، چون دیگر با محصول خارجی که اتفاقا بیشتر مورد تقاضای داخل است توان رقابت ندارد. اگر در گذشته مثلا لباس‌شویی با برند شناخته شده خارجی ۸۰ میلیون تومان بود، برند‌های داخلی نصف قیمت تمام می‌شد، ولی اگر این تفاوت قیمت وجود نداشته باشد مصرف‌کننده قطعا به سمت کالای وارداتی می‌رود.

نوفرستی با اشاره به اینکه قسمتی که می‌توانست هزینه نهایی این محصولات را کاهش دهد همان قسمت دریافت ارز برای واردات قطعات اولیه بود، می‌افزاید: دولت باید برای حفظ تولید در این بخش سوبسید‌هایی در نظر بگیرد. البته این به معنی سوبسید گذاشتن روی نرخ ارز نیست، بلکه از راه‌های دیگری مثلا در حوزه مالیات، سرمایه در گردش و ... تلاش کند تا این واحد‌ها به سمت تغییر مسیر از تولید به واردات نروند.

خطر رکود تورمی در تولیدات داخلی

دبیر اجرایی انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی این طرح را برای واحد‌های صادراتی عالی، برخی از صنایع پرچالش و پرآسیب و برای حقوق‌بگیران ثابت می‌داند.

امیر مهدی مرادی با تأکید براینکه اصل این اقدام خوب است، می‌گوید: چندین رئیس‌جمهور قبلی برای تثبیت نرخ ارز تلاش کردند، اما با کارشکنی ذی‌نفعان و تهدید منافع آنها و در خطر افتادن شرایط اقتصادی مردم، عددی برای نرخ ارز تعیین کردند که تثبیت آن برای همه دولت‌ها غیرممکن بود و موجب ایجاد چالش‌ها، رانت و فساد می‌شد.

به گفته او باید اجازه دهند نرخ ارز توسط بازار تعیین شود، اما تلاش کنند ثبات نسبی را به بازار بیاورند. این کار دشوار است، اما غیر ممکن نیست، تصمیم کنونی تصمیم جسورانه‌ای بود.

دبیر اجرایی انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی با اشاره به دغدغه صادرات‌کنندگان از ارز چندنرخی و بازگشت ارز با قیمت پایین، می‌گوید: آنها می‌گفتند در واقع برای صادرات جریمه می‌شوند. بنابراین، ارز تک‌نرخی برای آنها که بازار صادراتی دارند خیلی خوب است، اما برای تولیدکنندگان داخلی که قبلا ارز ترجیحی دریافت می‌کردند و اکنون باید با ارز آزاد وارد تولید شوند، چالش ایجاد شده است. این امر به افزایش قیمت تمام شده، کاهش توان خرید مردم، کاهش فروش و در نهایت رکود تورمی منجر می‌شود.

مرادی ادامه می‌دهد: باید توازنی ایجاد شود تا این وضعیت بهبود یابد. باید ببینیم خریدار کی حقوقش تعدیل می‌شود و قیمت‌ها به کدام سمت می‌رود، البته وقتی در کشور بسته است و انحصار در تولید به وجود می‌آید، مردم مجبورند هر چیزی که تولید می‌شود، بخرند، این باعث می‌شود حقوق مصرف‌کننده رعایت نشود. او می‌گوید: ارز تک‌نرخی شود، برخی از تولیدات در کشور توجیه ندارد، باید بپذیریم روی آنهایی که توجیه دارند سرمایه‌گذاری و تولید کنیم تا اینکه اصرار به خودکفایی داشته باشیم.

۷۰۰ همت برای حمایت از بخشی از تولید

به‌تازگی رئیس‌جمهور اعلام کرده بود که دولت ۷۰۰ هزار میلیارد تومان منابع مالی برای حمایت از واحد‌های تولیدی و تمامی فعالیت‌های اقتصادی وابسته به تغییر نرخ ارز واردات مواد اولیه و کالا در نظر گرفته است. در این‌باره از مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان سؤال می‌کنیم. علی باخرد می‌گوید: ابتدا باید دید از این ۷۰۰ همت چقدر سهم وزارت صنعت، معدن و تجارت خواهد شد، چون این مبلغ برای همه واحد‌های تولیدی است؛ از وزارت صمت تا وزارت جهاد، وزارت تعاون و کل تولید کشور.

نکته دوم اینکه، تسهیلات به واحد‌هایی تعلق می‌گیرد که ثبت سفارش کالا را انجام داده‌اند و قرار بوده ارز تالار اول دریافت کنند، اما حالا که همه به تالار دوم منتقل شدند. فرض کنید تالار اول، یک واحد یک میلیون دلار ثبت سفارش کرده است با دلار ۷۳ هزار تومان. حالا همه به تالار دوم رفته با قیمت بالای ۱۳۰ هزار تومان. این افراد متضرر می‌شوند. بنابراین، این ۷۰۰ همت به آنها تعلق می‌گیرد.

او تأکید می‌کند: طبق برآورد‌ها ۱۱۰ میلیون دلار کل نیاز استان است که در تالار اول ثبت سفارش انجام داده بودند. اسامی این افراد استخراج شده است و ما خودمان این فهرست را به تهران می‌فرستیم، چون فعلا قرار است به صورت متمرکز در تهران مدیریت شود.

مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان در پاسخ به این سؤال که حمایت از دیگر واحد‌های تولیدی که تحت‌تأثیر این جراحی قرار دارند، چگونه خواهد بود؟ می‌گوید: هنوز درباره کل صنایع، شیوه‌نامه‌ای نیامده است. باید دستورالعمل این حمایت در اختیار ما قرار بگیرد تا ببینیم آنها مشمول چه حمایت‌هایی می‌شوند.

ارز باید با قیمت مناسب تک‌نرخی شود

عبدا... یزدان‌بخش، رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی، با تأکید بر اینکه ما همیشه از تک‌نرخی شدن ارز استقبال می‌کردیم، می‌گوید: اکنون هم می‌گوییم ارز باید یک نرخ داشته باشد، اما با چه ارزشی؟ دلار را با چه قیمتی به ما می‌فروشند؟ این ماجرا تأثیر سنگینی در نرخ‌ها می‌گذارد. به عنوان مثال قطعات در خودرو حتی نسبت به کالای واردات گران می‌شود.

او تأکید می‌کند: بنابراین ارز تک نرخی را ما موافق بودیم و هستیم. در همه جای دنیا ارز یک نرخ دارد، اما با چه قیمتی؟ اگر قرار است قیمت‌ها کنترل شود و سطح قیمت‌ها پایین نگه داشته شود، روش‌هایی است که دلار ارزان‌تر باشد. منظور این نیست به نرخ‌های گذشته و چندنرخی بودن بازگردیم، بلکه دلار را به عنوان یک کالا ببینیم و سوبسید دهیم مانند بنزین، نان و ...

به گفته یزدان‌بخش دلار یک کالاست، مهم است که آن را با چه نرخی در اختیار تولید می‌گذارند. این نکته‌ای است که باید دولت بداند که یک‌نرخی شدن مهم است؛ چون سردرگمی و رانت و تداخلات تصمیم‌گیری عوض می‌شود. اما ارز تک‌نرخی قیمت دارد باید کنترل شود.

او در پاسخ به راهکار‌های بهبود نرخ دلار می‌گوید: این موضوع برمی‌گردد به روابطمان و خرید دلار از خارج کشور. اگر رابطه اقتصادی ما با کشور‌های صاحب ارز درست شود، حتما قیمت‌‎ها نیز در کنترل خواهد بود و مردم اذیت نمی‌شوند.

یزدان‌بخش ادامه می‌دهد: راهکار دیگر این است که دلار را برای همه یک نرخ مثلا ۷۰ هزارتومان در نظر بگیرند و مابه‌التفاوت را دولت تأمین کند و ارز را مانند کالا ببیند، مانند بنزین، نان و .... البته با توجه به کسری بودجه و شرایط این موضوع نیز بعید است.

{$sepehr_key_182145}

سود در بلندمدت می‌آید

عماد پورفتح‌ا... یک تولیدکننده داخلی است. او درباره روی خوش سکه تک‌نرخی‌شدن ارز می‌گوید: برخی از تولیدکنندگان که برای تولید محصولات خود ارز دریافت نمی‌کردند، تک‌نرخی شدن ارز برایشان شرایط رقابت را فراهم می‌کند. به عنوان مثال ما از پسماند صنایع غذایی حشره‌ای را پرورش می‌دهیم که این حشره منبع غنی پروتئین و روغن ارزشمند برای خوراک دام است.

این محصول هم مکمل جیره دام و هم برای غذای مرغ و ماهی استفاده می‌شود. قبلا اقلام خوراک دام با یارانه بود و ما باید سطح قیمت پایین‌تری می‌گفتیم که بتوانیم با آنها رقابت کنیم، اما اکنون با تک‌نرخی شدن ارز می‌توانیم محصولمان را با قیمت منطقی‌تر در بازار ارائه دهیم و رقابت کنیم.

این تولیدکننده با اشاره به اینکه البته تک‌نرخی شدن ارز، سرمایه در گردش کسب‌وکار را بسیار پایین آورده و حتی سرمایه برخی نصف شده است، می‌گوید: عملا سرمایه در گردش این واحد‌ها کاهش چشمگیری پیدا کرده است. بنابراین، در بازه کوتاه‌مدت فروش ما کاهش پیدا می‌کند، اما در بلندمدت فرصت حضور در بازار را خواهیم یافت.