معیارهای کتاب خوب از دیدگاه رهبر شهید انقلاب

رهبر شهید انقلاب در بیانات مختلف خود کتاب را «غذای روح و فکر انسان» دانسته‌اند و بر ضرورت سالم و مفید بودن آن تأکید کرده‌اند.

کد خبر: ۳۹۹۷۷۶

تاریخ : ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ - ۱۸:۰۴

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، به نقل از روابط عمومی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ کتاب در طول تاریخ یکی از مهم‌ترین ابزار‌های انتقال دانش، فرهنگ و تجربه‌های انسانی بوده است. تمدن‌های بشری با نوشتن و خواندن شکل گرفته و پیشرفت کرده‌اند و بسیاری از دستاورد‌های علمی، دینی و فرهنگی بشر در قالب کتاب به نسل‌های بعد منتقل شده است. رهبر شهید انقلاب نیز در سخنرانی‌ها و پیام‌های مختلف خود بار‌ها بر اهمیت کتاب و کتاب‌خوانی تأکید کرده‌اند. در کنار این تأکید ایشان به مسئله مهم دیگری نیز توجه داده و آن ویژگی‌های «کتاب خوب» است. بررسی بیانات ایشان نشان می‌دهد که کتاب خوب باید مفید، سالم، پاسخ‌گوی نیاز‌های فکری جامعه و تقویت‌کننده روح و ذهن انسان باشد.

بی‌تردید یافتن چنین کتاب‌هایی در شرایط امروز کشور عزیزمان ایران، اهمیتی دوچندان دارد. در روزگاری که هجمه‌های فرهنگی و تبلیغاتی دشمنان علیه هویت و اعتقادات ما شدت یافته، دسترسی به کتاب‌های مفید و سالم، به‌ویژه در زمینه‌های راهبردی مانند دشمن‌شناسی و شناخت تاریخ پرافتخار این سرزمین، ضرورتی انکارناپذیر است. کتاب خوب در این حوزه‌ها، می‌تواند ضمن خنثی‌سازی توطئه‌های نرم دشمن، مشعل فروزانی برای شناخت ریشه‌ها، هویت و سربلندی ایران اسلامی باشد و نسل جوان را در برابر تحریف‌های تاریخی و تهاجم فرهنگی ایمن سازد.

کتاب خوب؛ کتابی مفید برای رشد فکری جامعه

یکی از مهم‌ترین معیار‌های کتاب خوب از نظر امام خامنه‌ای (قدس سره) مفید بودن آن برای جامعه است. ایشان در مصاحبه در پایان بازدید از پنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران - ۱۷/۰۲/۱۳۷۱ با اشاره به انواع کتاب‌هایی که در جامعه منتشر می‌شوند، چنین گفتند: «ای بسا کتابی چاپ می‌شود و به بازار هم می‌آید، اما کتاب مفیدی نیست. کتاب بی‌فایده و عاطل و باطلی است که اگر کسی نگاهش کند، از آن استفاده‌ای نخواهد کرد؛ و‌ای بسا کتابی که چاپ می‌شود و به بازار هم می‌آید و مضر است! این فایده ندارد، بلکه ضرر هم دارد.» از دیدگاه ایشان، ارزش کتاب تنها به چاپ شدن یا پرفروش بودن آن نیست؛ بلکه کارکرد فرهنگی و علمی آن اهمیت دارد.

کتاب خوب؛ غذای سالم برای روح و فکر

رهبر شهید انقلاب در بیان دیگری کتاب را به غذای روح انسان تشبیه می‌کنند. ایشان در پیام به مناسبت آغاز هفته کتاب - ۰۴/۱۰/۱۳۷۲ فرمودند: «غذای فکر و روح، باید سالم و مقوی عرضه شود و آن‌کس که جز این عمل کند، خطا یا جنایتی بزرگ‌تر از عرضه کننده مواد غذایی ناسالم یا بی‌مایه، مرتکب شده است.» در این نگاه، کتاب همان نقشی را برای ذهن و روح انسان ایفا می‌کند که غذا برای بدن دارد. همان‌گونه که غذای ناسالم می‌تواند سلامت جسم را به خطر بیندازد، کتاب نامناسب نیز می‌تواند به فرهنگ و فکر جامعه آسیب وارد کند؛ بنابراین کتاب خوب باید مقوی، سالم و سازنده باشد.

{$sepehr_key_197063}

ایشان همین مضمون را در مصاحبه در بازدید از ششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب - ۲۱/۰۲/۱۳۷۲ نیز بیان کردند و افزودند: «کتاب یک غذاست؛ یک غذای روح است؛ یک نوشیدنی روح است و چنانچه مقوّی باشد، روح را تقویت می‌کند.» این تعبیر نیز نشان‌دهنده اهمیت کیفیت محتوای کتاب است.

کتاب خوب؛ پاسخی به نیاز‌های فکری جامعه

از دیگر ویژگی‌های کتاب خوب در نگاه قائد امت، پاسخ‌گویی به نیاز‌های فکری و فرهنگی جامعه است. ایشان در مصاحبه پس از بازدید از یازدهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب - ۰۵/۰۳/۱۳۷۷ در این باره فرمودند: «برای این‌که اثری ماندنی شود، باید خوب باشد. آثار خوب می‌مانند، در دل‌ها جای می‌گیرند و کهنه نمی‌شوند... خوب هم که می‌گوییم، یعنی پاسخی به یک سؤال و یک نیاز باشد.» در این بیان، معیار ماندگاری کتاب مشخص شده است. کتابی که بتواند به پرسش‌ها و دغدغه‌های فکری انسان پاسخ دهد، در ذهن و فرهنگ جامعه باقی می‌ماند.

مسئولیت نویسندگان و ناشران در تولید کتاب خوب

رهبر شهید انقلاب همچنین به مسئولیت نویسندگان و ناشران در تولید کتاب‌های مفید اشاره کردند. ایشان در پیامی به مناسبت آغاز هفته کتاب - ۰۴/۱۰/۱۳۷۲ فرمودند: «نویسندگان و مترجمان و فراهم آورندگان کتاب؛ اینان کاری باارزش و پاداشی بزرگ، در کنار مسؤولیتی سنگین دارند.» این سخن نشان می‌دهد که تولید کتاب تنها یک فعالیت فرهنگی ساده نیست، بلکه مسئولیتی مهم در برابر جامعه و نسل‌های آینده محسوب می‌شود. نویسندگان باید با توجه به اثرگذاری کتاب بر ذهن و فرهنگ جامعه، آثاری تولید کنند که به رشد فکری و اخلاقی جامعه کمک کند.