بحران خودساخته آمریکا در تنگه هرمز | تحلیل‌گران جهان در مورد ایران چه گفتند؟

شکست استراتژی آمریکا در جنگ رمضان در این نقد مختصر، اما مهم کریس مورفی، سناتور آمریکایی، خلاصه می‌شود: «تنگه هرمز قبل از جنگ باز بود و اکنون ما در حال حل مشکلی هستیم که خودمان ایجاد کرده‌ایم. این دیوانه‌کننده است.»

کد خبر: ۴۰۲۲۸۰

تاریخ : ۰۷ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۱:۱۴

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز، بیست‌وهفتمین روز جنگ «رمضان» بیش از آنکه تنها با گزارش‌های میدانی شناخته شود، با سیلی از موضع‌گیری‌ها، تحلیل‌ها و اعترافات در سطح جهانی همراه بود. سیاستمداران، فرماندهان سابق نظامی، تحلیلگران راهبردی، اقتصاددانان و حتی چهره‌های فرهنگی در نقاط مختلف جهان درباره این جنگ سخن گفتند. مجموعه این اظهارنظر‌ها تصویری چندلایه از برداشت جهانی نسبت به جنگ ارائه می‌دهد؛ تصویری که در آن از یک سو نگرانی‌ها درباره پیامد‌های اقتصادی و امنیتی جنگ افزایش یافته و از سوی دیگر، درباره امکان پیروزی نظامی در چنین درگیری پیچیده‌ای تردید‌های جدی مطرح شده است. مرور این نقل‌قول‌ها نشان می‌دهد که جنگ «رمضان» تنها یک رویارویی نظامی نیست؛ بلکه به موضوعی تبدیل شده که آینده نظم منطقه‌ای و حتی اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار داده است.

۱) سیاستمداران جهان؛ از حمایت تا هشدار درباره یک جنگ خطرناک

در میان سیاستمداران خارجی، واکنش‌ها بسیار متنوع و گاه متناقض بود. برخی از آنها نسبت به پیامد‌های جنگ هشدار دادند و برخی دیگر از ادامه فشار بر ایران حمایت کردند. پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، با صراحت جنگ علیه ایران را «یک اشتباه سیاسی و ژئوپلیتیکی» توصیف کرد و هشدار داد ادامه این درگیری می‌تواند «زلزله اقتصادی جهانی» ایجاد کند. او تأکید کرد که بی‌ثباتی در تنگه هرمز به عنوان مهم‌ترین شریان تجارت جهانی می‌تواند اقتصاد جهان را با شوک‌های شدید روبه‌رو کند. در آلمان نیز بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع این کشور، خواستار توقف فوری جنگ شد و اعلام کرد ادامه حملات با اصول حقوق بین‌الملل همخوانی ندارد.

تنگه هرمز قبل جنگ باز بود

در داخل ایالات متحده، انتقاد‌ها حتی صریح‌تر بود. اندی کیم، سناتور آمریکایی، گفت تقریباً یک ماه از آغاز جنگ می‌گذرد، قیمت بنزین افزایش یافته، سربازان آمریکایی کشته شده‌اند و هنوز هیچ پایانی برای این درگیری دیده نمی‌شود. مارک کلی، سناتور دیگر آمریکایی، نیز با اشاره به افزایش شدید قیمت سوخت در آمریکا نوشت قیمت بنزین در شهر فینیکس به ۶.۴۹ دلار برای هر گالن رسیده و این پیامد مستقیم جنگی است که «بدون هیچ برنامه‌ای» آغاز شد. کریس مورفی، سناتور آمریکایی، نیز با لحنی تندتر گفت: «تنگه هرمز قبل از جنگ باز بود و اکنون ما در حال حل مشکلی هستیم که خودمان ایجاد کرده‌ایم. این دیوانه‌کننده است.»

ترکیه و ایران در یک طرف

در همین حال، در سطح منطقه نیز مواضع متفاوتی مطرح شد. محمود آریکان، دبیرکل حزب سعادت ترکیه، گفت در طرح‌های ژئوپلیتیکی آمریکا و اسرائیل تفاوتی میان ایران و ترکیه وجود ندارد و به همین دلیل «ترکیه و ایران ناگزیر در یک طرف قرار دارند». در مقابل، یوسف العتیبه، سفیر امارات در آمریکا، در ادامه نقش آفرینی مستقیم این کشور در جنگ در یادداشتی در وال‌استریت ژورنال از تضعیف توان نظامی و هسته‌ای ایران حمایت کرد و خواستار اقدامات بیشتر برای مهار توان موشکی و پهپادی تهران شد. در عراق، سید عمار حکیم حملات آمریکا به خاک این کشور را محکوم کرد و آن را نقض حاکمیت ملی عراق دانست. در یمن نیز مهدی المشاط، رئیس شورای عالی سیاسی این کشور، تأکید کرد که یمن در کنار ایران در برابر آنچه «تجاوز آمریکایی ـ صهیونیستی» خوانده شد خواهد ایستاد.

{$sepehr_key_199573}

۲) شکاف در غرب؛ انتقاد چهره‌های آمریکایی و اروپایی از جنگ

در میان چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای غرب نیز انتقاد‌های قابل توجهی مطرح شد. الکساندریا اوکازیو کورتز، نماینده کنگره آمریکا، حتی خواستار بررسی برکناری رئیس‌جمهور آمریکا بر اساس متمم بیست‌وپنجم قانون اساسی شد. جان برنن، رئیس سابق سازمان سیا، نیز با انتقاد شدید از روایت‌های رسمی کاخ سفید گفت: «در ادعا‌های ترامپ چیزی نزدیک به حقیقت نمی‌بینم. من حرف‌های ایران را بیشتر از حرف‌های ترامپ باور می‌کنم.»

آسیب ترامپ به نسل‌های آینده در آمریکا

مجری مشهور آمریکایی تاکر کارلسون نیز گفت گزارش‌هایی درباره آسیب دیدن یا سرنگونی تعدادی از هواپیما‌های نظامی آمریکا در عملیات‌ها منتشر شده و این مسئله نشان می‌دهد وضعیت جنگ بسیار پیچیده‌تر از روایت‌های رسمی است. پیرس مورگان، مجری مشهور بریتانیایی، هم در اظهارنظری جنجالی گفت با تعریف واقعی تروریسم، اقدامات آمریکا و اسرائیل در این جنگ قابل نقد است و آغاز درگیری با حمله اولیه آنها صورت گرفته است. در همین حال، هنری نف، نویسنده آمریکایی، پا را فراتر گذاشت و ترامپ را «بدترین انسانی که تاکنون در صحنه ملی آمریکا ظاهر شده» توصیف کرد و گفت آسیب‌های سیاسی ناشی از این دوره ممکن است نسل‌ها ادامه داشته باشد.

۳) تحلیلگران و فرماندهان سابق؛ جنگی پیچیده‌تر از پیش‌بینی‌ها

در میان تحلیلگران امنیتی و نظامی نیز ارزیابی‌های قابل توجهی مطرح شد. الکس یانگر، رئیس سابق سازمان اطلاعاتی MI۶ بریتانیا، گفت آمریکا در آغاز جنگ توانایی ایران را دست‌کم گرفت و از حدود دو هفته پیش ابتکار عمل به تهران منتقل شده است. او افزود ایران با پراکنده کردن توان نظامی و ایجاد انعطاف در ساختار فرماندهی خود توانسته در برابر کارزار هوایی گسترده مقاومت کند.

گرنت شپز، وزیر دفاع سابق بریتانیا، نیز تأکید کرد نباید انتظار داشت ایران تسلیم شود و «پرچم سفید بالا ببرد». در آمریکا نیز سرهنگ داگلاس مک‌گریگور، مشاور سابق پنتاگون، هشدار داد هرگونه تلاش برای استقرار نیرو در جزایر ایرانی با آتش سنگین موشکی روبه‌رو خواهد شد. رابرت پیپ، استاد دانشگاه شیکاگو، هم طرح تصرف جزیره خارک را «خیال واهی» توصیف کرد و گفت چنین اقدامی تنها شوک‌های نفتی شدیدتری به اقتصاد جهانی وارد خواهد کرد. از سوی دیگر، جیک سالیوان، مشاور سابق امنیت ملی آمریکا، تأکید کرد که حتی حملات گسترده نیز نمی‌تواند دانش هسته‌ای ایران را از بین ببرد، زیرا دانشمندان، زیرساخت‌ها و ذخایر مواد هسته‌ای همچنان باقی خواهند ماند.

۴) تحلیلگران نظامی؛ تغییر قواعد بازی در میدان

برخی تحلیلگران نظامی نیز به تغییر الگوی جنگ اشاره کردند. پاتریشیا مارینز، تحلیلگر مسائل نظامی، در واکنش به ادعای نابودی سریع توان نظامی ایران پرسید: اگر چنین است چرا ایران همچنان خاک و آب‌های خود را کنترل می‌کند و به شلیک موشک ادامه می‌دهد؟ او همچنین به گزارش‌هایی اشاره کرد که نشان می‌دهد درصد قابل توجهی از موشک‌های ایرانی به اهداف خود اصابت کرده‌اند. آلستر کروک، دیپلمات سابق بریتانیایی، نیز تأکید کرد پیشرفت موشکی ایران نتیجه دهه‌ها سرمایه‌گذاری در حوزه مهندسی و فناوری است و برخی مؤسسات علمی ایران در سطح جهانی فعالیت می‌کنند. جرمی اسکیهیل، روزنامه‌نگار تحقیقی آمریکایی، هم معتقد است قواعد درگیری در منطقه تغییر کرده و ایران به این نتیجه رسیده که تنها زبان قدرت می‌تواند بازدارندگی ایجاد کند.

۵) پیامد‌های اقتصادی؛ جنگی که بازار‌های جهانی را لرزاند

در کنار تحلیل‌های نظامی، اقتصاددانان و نهاد‌های بین‌المللی نیز درباره پیامد‌های اقتصادی جنگ هشدار دادند. استیو هانکه، اقتصاددان دانشگاه جانز هاپکینز، اعلام کرد افکار عمومی آمریکا به طور فزاینده‌ای با جنگ مخالفت می‌کند و نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد اکثریت مردم آمریکا از حملات نظامی حمایت نمی‌کنند. دبیرکل سازمان ملل نیز هشدار داد جنگ ایران می‌تواند صادرات مواد اولیه کود از خلیج فارس را مختل کرده و حتی خطر بحران غذایی جهانی ایجاد کند. نشریه فارین پالیسی نیز گزارش داد پیامد‌های جنگ در حال سرایت به بازار مواد غذایی است و افزایش قیمت‌ها تنها به بازار انرژی محدود نخواهد شد. در شرق آسیا نیز پیامد‌های جنگ احساس شده است. رئیس‌جمهور کره جنوبی اعلام کرد دولت این کشور برای مدیریت بحران انرژی، سیستم واکنش اضطراری فعال کرده و از شهروندان خواسته مصرف انرژی خود را کاهش دهند.

۶) سیاستمداران داخلی؛ تأکید بر مقاومت و رد اولتیماتوم‌ها

در داخل ایران نیز همزمان با ادامه درگیری‌ها، مقامات سیاسی با مواضعی صریح بر ادامه مقاومت و دفاع از حاکمیت ملی تأکید کردند. این مواضع نشان می‌دهد که در سطح رسمی، روایت غالب در داخل کشور بر ایستادگی در برابر فشار‌های خارجی و جلوگیری از تکرار چرخه‌های گذشته جنگ و آتش‌بس متمرکز است.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در سخنانی خطاب به مردم ایران تأکید کرد که هیچ قدرتی نمی‌تواند برای ایران تعیین تکلیف کند. او با اشاره به حضور مردم در صحنه و عملیات‌های نظامی نیرو‌های مسلح گفت: «هیچ‌کس نمی‌تواند برای ایران و ایرانی اولتیماتوم تعیین کند.» قالیباف همچنین از تداوم عملیات‌ها علیه اسرائیل سخن گفت و اعلام کرد که تنها در یک شب ده‌ها عملیات انجام شده و «حزب‌الله امروز زنده‌تر از هر زمان دیگری» عمل می‌کند.

در حوزه دیپلماسی نیز عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بر ادامه دفاع از حاکمیت ملی تأکید کرد. او در گفت‌وگویی با همتای برزیلی خود اعلام کرد که ایران تا تحقق کامل اهداف خود و وادار کردن متجاوزان به عقب‌نشینی، از دفاع دست نخواهد کشید. عراقچی همچنین در اظهارنظری دیگر هشدار داد که نظامیان آمریکایی در منطقه با خروج از پایگاه‌های خود و استقرار در هتل‌ها و ساختمان‌های غیرنظامی، عملاً از شهروندان کشور‌های منطقه به عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند. در سطح راهبردی نیز علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر انقلاب، با اشاره به پیامد‌های منطقه‌ای جنگ گفت مشارکت در هرگونه تجاوز به ایران می‌تواند مانند «بومرنگ» به سمت مشارکت‌کنندگان بازگردد و امنیت آنها را تهدید کند.

جمع‌بندی؛ جنگی که هیمنه آمریکا را شکاند

در روز بیست‌وهفتم جنگ برخی سیاستمداران از ضرورت ادامه فشار سخن می‌گویند، برخی دیگر آن را اشتباهی راهبردی می‌دانند و تحلیلگران نیز درباره پیامد‌های نظامی و اقتصادی آن هشدار می‌دهند. با این حال در میان بسیاری از این اظهارنظر‌ها یک نکته مشترک دیده می‌شود: «این جنگ بسیار پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر از آن چیزی است که در آغاز تصور می‌شد.» در شرایطی که بازار‌های جهانی تحت فشار قرار گرفته‌اند و اختلافات سیاسی در غرب افزایش یافته، آینده این درگیری همچنان نامشخص باقی مانده است. به همین دلیل، جنگ «رمضان» اکنون نه تنها در میدان نبرد، بلکه در عرصه تحلیل‌ها، روایت‌ها و محاسبات ژئوپلیتیکی نیز به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاست جهانی تبدیل شده است.