برخی بایدهاونبایدهای حضور در فضای مجازی | زندگی عفیفانه در دنیای مجازی

اسلام همان‌طور که برای نیات و افکار ما حکم و دستورالعمل دارد و بین نیات و رفتار بیرونی در داشتن چارچوب و مرز تفاوتی قائل نیست، برای فضای مجازی هم، احکام و دستورالعمل‌هایی دارد.

کد خبر: ۴۰۴۶۲۶

تاریخ : ۱۸ فروردين ۱۴۰۵ - ۰۸:۲۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ اسلام همان‌طور که برای نیات و افکار ما حکم و دستورالعمل دارد و بین نیات و رفتار بیرونی در داشتن چارچوب و مرز تفاوتی قائل نیست، برای فضای مجازی هم، احکام و دستورالعمل‌هایی دارد و این‌طور نیست که به‌واسطه مَجاز بودن، اذن به مُجاز بودن هرگونه رفتاری را در آن بدهد. به‌عبارت دیگر، سبک زندگی مجازی ما هم دارای بایدهاونباید‌هایی است که دانستن آنها، ما را در زیست عفیفانه کمک می‌کند.

هم فرصت است، هم تهدید

فضای مجازی سال‌هاست که به‌واسطه رشد سریع و روزافزون علم و فناوری، همپای فضای واقعی، میدان و مجال زیست و تجربه‌های مختلف زندگی را برای انسان‌ها فراهم کرده است. این فضا نیز مثل دیگر دستاورد‌های بشری، می‌تواند هم کارکرد‌های مثبت و سازنده داشته باشد و هم بالعکس ریشه‌های حیات ما را نشانه برود و با تضعیف باور‌ها و ارزش‌ها، ما را از مسیری که باید برای زیست عفیفانه طی کنیم، دور کند. این ماییم که با تصمیم خود درباره نوع حضورمان در این فضا، یکی از این دو راه را انتخاب می‌کنیم.

فیلم و عکس‌هایی که دیدنشان، حرام است

مَجاز بودن این اجازه را به ما نمی‌دهد که مرز‌های احکام را جابه‌جا کنیم. همان قواعدی که در حرمت به تماشای برخی تصاویر و فیلم‌ها در واقعیت هست، در مورد فضای مجازی هم صدق می‌کند؛ مثلا در قواعد فقهی هر نوع نگاه از روی شهوت و به قصد بهره‌مندی از لذت شهوانی حتی اگر نگاه به همجنس و یا حتی غیرانسان باشد (مانند فیلم و عکس) حرام است؛ مگر نگاه زن و شوهر به یکدیگر؛ لذا تماشای هر گونه متن، تصویر، صوت و فیلم در مجازی نیز که محتوای تحریک‌کننده داشته باشد یا خوف وقوع گناه در آن باشد، مسئله‌دار است و جایز نیست. این توجیه که با مشاهده چنین تصاویری به گناه نمی‌افتم یا حتی جلوی گناه مرا می‌گیرد، درست نیست.

انتشار‌هایی که گناه کبیره است!

از گناهانی که ممکن است دانسته یا نادانسته در فضای مجازی مرتکب آن شویم و به آن دامن بزنیم، نشر مطالبی است که درباره صحت آنها اطلاع دقیق نداریم، درحالی که آموزه‌های دینی، ما را به‌شدت از شایعه‌پراکنی نهی می‌کنند. حضرت امیرالمؤمنین (ع) در این‌باره می‌فرمایند: «نه‌تنها چیزی که علم نداری، بازگو مکن، بلکه همه آنچه می‌دانی، نیز مگو!» (نهج‌البلاغه، حکمت، شماره ۳۸۳)

بنابراین یکی از انحرافات در فضای مجازی، این است که مطلبی را که به آن علم و اطمینان نداریم، به‌طور مسلم برای دیگران نقل کنیم؛ مثلا مطلبی را در کانال یا گروهی ببینیم و بدون علم و با قطعیت برای دیگران ارسال کنیم، حتی اگر ۱۰۰ درصد هم درباره مطلبی علم داشتیم، نباید همه مطالب را نشر بدهیم؛ چون ممکن است باعث نشر بدی‌ها یا از بین رفتن زشتی آن شود.

با دشمن، هم‌دست نشویم

جدای از گناهانی که می‌تواند به‌صورت فردی در فضای مجازی رخ دهد، ممکن است حضور در این فضا، حکم سیاهی‌لشکر دشمن را داشته باشد و آب در آسیاب آنها بریزد. اگر اخلال نظام به عرصه فضای مجازی و شبکه‌های فراگیر و غیرمجاز باشد، به‌گونه‌ای‌که اساس نظام را تهدید کند و محدود به اخلال در نظام معیشت نشود، آن‌گاه اصل حضور در این فضا از سوی شهروندان جامعه، با وجود خطر امنیتی و تهدید‌های فراگیر آن، مجاز نخواهد بود.

حضور ما در فضای مجازی و نشر مطالبمان، نباید به نفع دشمن و اهدافش تمام شود؛ چنان‌که قرآن کریم در آیه۱۱ سوره هود می‌فرماید: «و (شما مؤمنان) هرگز نباید با ظالمان هم‌دست و دوست و بدان‌ها دلگرم باشید؛ وگرنه آتش (کیفر آنان) در شما هم خواهد گرفت.»

{$sepehr_key_201926}

وقتی چت، ممنوع می‌شود

حکم فقهی درباره گفت‌و‌گو‌های اینترنتی (چت کردن) نیز اصل اولی اباحه (مُجاز) است؛ مگر اینکه استفاده ناصواب و گناه از آن شود؛ یعنی استفاده تفریحی از اینترنت و ارتباط برقرار کردن با دیگران از طریق آن. چت کردن تابع نحوه استفاده از آن است. اگر به نحوی از اینترنت استفاده کنیم که در آن مفسده و ضرر باشد یا چت و ارتباط مجازی ما با دیگری به شیوه‌ای باشد که فقه از آن نهی کند، مثل ارتباط با جنس مخالف، جایز نیست. به‌طورکلی ارتباط با نامحرم که مستلزم مفسده است یا خوف وقوع حرام درمیان باشد، جایز نیست.

حکم فقهی بازی‌های مجازی چیست؟

اگرچه اسلام، دین فطرت است و با شادی انسان به‌عنوان خواسته‌ای غریزی، مخالفتی ندارد و بر تفریح او تأکید می‌کند، اما برای این شادی و تفریح هر راهی را جایز نمی‌داند؛ ازجمله استفاده نابجا از فضای مجازی. تفریح مجازی از موضوعاتی است که در جهان امروز قشر عظیمی از مردم را به خود جذب کرده است.

تفریح مجازی عبارت است از فعالیتی غیرجدی به قصد سرگرمی، وقت‌گذرانی یا رفع خستگی که در فضای غیرواقعی که همان فضای مجازی است، انجام می‌شود؛ مثل بازی‌های رایانه‌ای و اینترنتی و گفت‌و‌گو‌های اینترنتی (چت کردن). بازی‌های رایانه‌ای به‌طورکلی مباح است؛ مگر اینکه به نحوی باشد که در فقه از آنها نهی شده است؛ مانند قمار یا اینکه باعث ضرر و زیان و مفسده در فرد شود.