اصالت نام «خلیج فارس» در گنجینه آستان قدس رضوی

در حالی که اصالت نام «خلیج فارس» همواره مورد توجه پژوهشگران بوده، نمایش کره‌های جغرافیایی قرن نوزدهم در موزه آستان قدس رضوی بار دیگر بر ریشه‌دار بودن این نام در تاریخ و علم جغرافیا تأکید می‌کند.

کد خبر: ۴۰۵۳۶۱

تاریخ : ۲۰ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۱:۵۶

نوشته

معاون موزه‌ها و گنجینه‌های فرهنگی سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی در گفتگو با شهرآرانیوز، با اشاره به اهمیت کره‌های جغرافیایی به‌عنوان مدل‌های کوچک‌شده از کره زمین، اظهار کرد: بر روی این کره‌ها می‌توان موقعیت خشکی‌ها و آب‌ها، محل استقرار کشور‌ها و دیگر عوارض جغرافیایی را به‌روشنی مشاهده کرد.

مهدی قیصری‌نیک افزود: در گنجینه نجوم موزه آستان قدس رضوی، دو کره جغرافیایی مربوط به سال‌های ۱۸۵۰ و ۱۸۵۸ میلادی در معرض نمایش قرار دارد که از نکات قابل توجه آن‌ها، درج نام «خلیج فارس» بر روی این آثار است؛ موضوعی که نشان‌دهنده قدمت تاریخی این نام در منابع علمی و جغرافیایی جهان است.

قیصری‌نیک در ادامه به معرفی این آثار پرداخت و بیان کرد: یکی از این کره‌ها متعلق به سال ۱۸۵۸ میلادی و ساخته شرکت مالبی در انگلستان است  از جنس مقوا و چوب ساخته شده و توسط دکتر سید جلال‌الدین تهرانی وقف شده است. بر روی این کره، اطلاعاتی همچون قاره‌ها، کوه‌ها، جلگه‌ها، رودها، جمعیت کشور‌ها در سال ۱۸۴۵ میلادی، پراکندگی ادیان، گونه‌های مختلف جانوری و همچنین تقسیم‌بندی افق و دایره‌البروج نمایش داده شده است. جدول آنالما نیز به‌صورت کامل و بیضی‌شکل ترسیم شده و مرز‌های جغرافیایی با رنگ‌های قرمز، سبز، نارنجی و سیاه مشخص شده‌اند.

وی همچنین به کره جغرافیایی دیگری اشاره کرد که در سال ۱۸۵۰ میلادی توسط شرکت نیوتن و پسران در انگلستان ساخته شده است. بر روی این کره، مدار دایره‌البروج با تقسیم‌بندی ماه‌ها به ۳۰ بخش مشخص شده و جدول تعدیل زمان برای تمامی روز‌های سال با دقت بالایی ترسیم شده است. مرز‌های جغرافیایی در این اثر نیز با چهار رنگ قرمز، سبز، نارنجی و سیاه مشخص شده و جدول آنالما در آن به شکلی نزدیک به عدد ۸ دیده می‌شود.

معاون موزه‌های آستان قدس رضوی در ادامه به دیگر آثار مرتبط با نام خلیج فارس در این مجموعه اشاره کرد و گفت: نقشه‌ای به زبان آلمانی که توسط «توماس کلستیل»، رئیس‌جمهور وقت اتریش، در شهریورماه سال ۱۳۷۸ به حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای اهدا شده، از جمله آثار مهم این گنجینه به‌شمار می‌رود که روایتگر نام خلیج فارس در گستره تاریخ ایران است.

{$sepehr_key_202663}

وی همچنین از وجود مجموعه‌ای ارزشمند از پاکت‌های نامه در موزه‌های آستان قدس رضوی خبر داد و افزود: این مجموعه در سال ۱۳۹۶ توسط دو مجموعه‌دار کشور، کاظم آقاپور علمداری و آقای الله‌وردی، اهدا شده است. این پاکت‌ها از کشور‌های مختلفی از جمله بلاروس، بلغارستان، استونی، فرانسه، آلمان، بلژیک، لهستان، صربستان، هندوستان، تاجیکستان، ایتالیا، ایرلند، رومانی، انگلیس، ژاپن، کره‌جنوبی، لیتوانی، ویتنام، جزیره موریس، عمان، اردن، قطر، عراق، پرو، گواتمالا، تایوان، تایلند، آمریکا، کانادا، برزیل، کوبا، شیلی، مجارستان، آفریقای جنوبی، تانزانیا و استرالیا به ایران ارسال شده‌اند.

قیصری‌نیک تأکید کرد: تمامی این پاکت‌های نامه با عنوان «Persian Gulf» آغاز می‌شوند که این موضوع نشان‌دهنده رواج و اعتبار جهانی نام خلیج فارس در مکاتبات و اسناد بین‌المللی است.