روایت تازه‌ای از زندگی کریمه اهل بیت(ع)، حضرت فاطمه معصومه (س) | جانی که خرج امام غریب شد

در گفتگو با پژوهشگر تاریخ اسلام به این نکته پرداختیم که حضرت فاطمه‌معصومه (س) مصداق بارز آیه «رِبِّیُّونَ» در قرآن کریم است؛ یعنی یارانی الهی که با ولایت‌محوری و ولایت‌فهمی، پشتیبان رهبر الهی جامعه خود بودند.

کد خبر: ۴۰۷۹۷۴

تاریخ : ۳۰ فروردين ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۵

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در گفت‌وگوی تفصیلی با حجت‌الاسلام‌والمسلمین عبدالمجید خرقانی، پژوهشگر تاریخ اسلام، نکات تازه‌ای درباره شخصیت حضرت فاطمه معصومه (س) مطرح شد. به‌گفته این پژوهشگر، آن حضرت مصداق بارز آیه «رِبِّیُّونَ» در قرآن کریم است؛ یعنی یارانی الهی که با ولایت‌محوری و ولایت‌فهمی، پشتیبان رهبر الهی جامعه خود بودند.

با اشاره به آیه۱۴۶ سوره آل‌عمران، می‌توان گفت حضرت معصومه (س) در دوران سخت امامت امام‌رضا (ع)، ضمن همراه کردن شیعیان و امام‌زادگان با تصمیم آن امام، یکی از سردمداران بیان فضایل امیرالمؤمنین (ع) بودند و درنهایت با مهاجرت مجاهدانه به قم، مرکزیتی دوباره درمیان شیعیان ایجاد کردند.

این پژوهشگر همچنین با روایت «فواطم»، به مقام روایی حضرت فاطمه‌معصومه (س) اشاره و تأکید کرد که هستی و اعتبار این بانوی بزرگوار اسلام در راه یاری امام زمانش خرج شد.

هارون برای موسای زمانه خود

خدای متعال در قرآن کریم و سوره مبارک آل‌عمران می‌فرماید: «و کَأَیِّن مِن نبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُم فِی سَبِیلِ اللَّهِ و مَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا.»

این آیه شریف از یک قاعده مهم صحبت می‌کند؛ رهبران الهی در هر جامعه، هنگامی که به مبارزه علیه طواغیت و مستکبران زمانه خود می‌پردازند، باید و حتما عده‌ای از مؤمنان، این رهبران را یاری کنند تا در رسیدن به اهدافشان موفق شوند.

این عده، چگونه رهبر و امام جامعه را یاری می‌کنند؟

ویژگی اصلی این گروه براساس قرآن کریم و آیه ۲۳ سوره مائده، ولایت‌فهمی، ولایت‌مداری و ولایت‌محوری است و البته در این مسیر، دچار خستگی و ناامیدی و ترس هم نمی‌شوند.

تبلور و مصداق بارز این آیه، در دوران امامت امام‌رضا (ع)، وجود مبارک حضرت فاطمه‌معصومه (س) بود که برای یاری امام و برادر خود، قیام کرد و همچون هارون، برادر خود را درمقابل فرعون زمانه تنها نگذاشت.

یکی از ربیّون بود

فاطمه‌معصومه (س) یکی از ربیّون زمانه خود برای امام جامعه است که لحظه‌ای در یاری امام درنگ نکرد. همان‌طور که گفته شد، ربیّون به‌دلیل ولایت‌فهمی و ولایت‌محوری، حرف و هدف امام را به‌خوبی فهمیده و درک کرده‌اند و در جامعه و میان مردم، همان سخن را برای مخاطبان خود با ادبیات‌های دیگر، تبیین می‌کنند.

ربیون* درواقع همان حلقه‌های میانی هستند که با مردم ارتباط می‌گیرند و دربین اقشار مختلف، حضور دارند و البته توان و ظرفیت دارند که جمعیتی از مردم را بعد از توجیه و تبیین با رهبر الهی جامعه همراه کنند. اگر کسی حتی اندکی با تاریخ زمانه فاطمه‌معصومه (س) آشنا باشد، به‌خوبی درمی‌یابد که آن حضرت در مدت عمر کوتاه خود، چگونه بسیاری از شیعیان و حتی امام‌زادگان را با خود برای یاری امام زمان خویش، همراه و هم‌مسیر کرد.

* ربی و ربانی کسی است که پیوسته متوجه به خدا و مستقیم در راه خداباشد (مردان خدا)

خصوصیت زمانه حضرت معصومه (س)

در آن زمانه سخت که خطر ترور و قتل روی سر تک‌تک محبان و شیعیان یا تمام کسانی بود که برخلاف دستگاه طاغوت رفتار می‌کردند، حضرت فاطمه‌معصومه (س)، دو خط عملیاتی مهم را در پیش گرفت که البته هر دوی آنها برای یک هدف واحد یعنی یاری دادن رهبر جامعه بود.

خط اول، همراه کردن شیعیان و امام‌زادگان با تصمیم امام‌رضا (ع) و حضور در سرزمین فارس و خراسان؛ حالا که بنا به ضرورت، تصمیم حضور در غربت بر امام تحمیل شده است، امام نباید در آن جایگاه نیز تنها باشد. خط دوم هم بیان فضایل امیرالمؤمنین علی (ع) در جامعه بود تا مرجعیت علمی و دینی اهل‌بیت (ع) به‌عنوان جانشینان برحق پیامبر اسلام (ص) به مردم یادآوری شود. درواقع باید بگوییم که یکی از سردمداران بیان فضایل امیرالمؤمنین (ع)، حضرت معصومه (س) است.

یکی از فاطمه‌ها!

در منابع روایی، روایت موثقی داریم که معروف به «حدیث فواطم» است؛ یعنی «فاطمه‌ها»؛ چون نام بیشتر روایان این روایت، «فاطمه» است.

در این روایت نورانی، آمده است که حضرت فاطمه (س)، دختر علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع)، می‌گوید: «حَدَّثَتْنِی عَمَّتِی فَاطِمَه بِنْتُ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ»؛ دختر امام‌رضا (ع) که فاطمه نام دارد، می‌گوید عمه‌ام حضرت فاطمه‌معصومه، یعنی دختر امام‌کاظم (ع)، نقل کرد و گفت: «حَدَّثَتْنِی فَاطِمَه بِنْتُ جَعفَر بْنِ مُحَمَّد»، عمه من فاطمه، دختر امام‌صادق (ع)، این‌طور نقل کرد که عمه‌ام فاطمه، دختر امام‌باقر (ع)، این‌طور نقل کرد که عمه‌ام فاطمه، دختر امام‌سجاد (ع)، این‌طور نقل کرد که فاطمه بنت‌الحسین (ع) که در کربلا اسیر شد) این‌طور نقل کرد... اینجا استثنائا از حضرت زینب کبری (س) نقل کرد؛ چون حضرت زینب کبری (س) پنج‌ساله بود، ولی ماجرای فدک را گزارش کرده است.

یکی از راویان مهم خطبه فدکیه حضرت زهرا (س)، دخترشان زینب (س) است؛ خود همین موضوع برای بیان عظمت حضرت زینب (س) کافی است؛ چون یک دختر حدودا پنج‌ساله چنین خطبه مهمی را نقل کرده است؛ او از حضرت فاطمه‌زهرا (س) نقل کرد در آن مجلسی که انصار و مهاجرین را مورد خطاب شدید قرار داد که چرا سفارش رسول خدا (ص) را فراموش کرده‌اید؟ حضرت زهرا (س) فرمودند: «أنَسِیتُم قَولَ رَسُولُ اللهِ یَومَ غَدِیرِ خُم مَن کُنتُ مَولاَهُ فَعَلِیٌ مَولاَه؟»

مرحوم علامه‌امینی هم در کتاب شریف «الغدیر»، این موضوع را به‌صورت مفصل بیان کرده است.

هستی‌اش را خرج امام زمان خود کرد

حضرت معصومه (س) به‌عنوان یک نیروی تبیینی ممتاز، مردم را بر سر سفره معارف و حقانیت اهل‌بیت (ع) نشاند و دست آنان را در دستان امام‌رضا (ع) گذاشت و البته با مهاجرت مجاهدانه خود به شهر قم، مرکزیتی دوباره درمیان شیعیان ایجاد کرد.

این بانوی بزرگوار در آن روزگاری که خیانت باعث می‌شد عده‌ای راجع‌به ائمه اطهار (ع) بد فکر کنند و درحالی‌که تعدادی از برادران و خواهران و بستگان امام‌رضا (ع) به ایشان خیانت کرده بودند، اعتبارش را خرج امام خود کرد.

به‌طور کلی در تاریخ اسلام، سه بانو اعتبارشان را خرج یک امام معصوم کردند: صدیقه‌طاهره (س) خودش را، بلکه اسم و قبر و پسرش را هم خرج امیرالمؤمنین (ع) کرد. دومین بانو حضرت زینب کبری (س) است که به‌خاطر سیدالشهدا (ع) حتی به اسارت هم رفت و بانوی سوم بی‌بی دوعالم، کریمه اهل‌بیت (ع)، حضرت فاطمه‌معصومه (س)، است.

{$sepehr_key_205410}

علمدار جهاد تبیین

حضرت فاطمه‌معصومه (س) به هر جایی که تشریف می‌برد، مبلّغ امامت امام‌رضا (ع) بود، آن‌هم در آن شرایطی که خطر‌های زیادی وجود داشت؛ آن زمان که رشوه می‌دادند تا کسی علیه امام‌رضا (ع) حرف بزند، رشوه می‌دادند که بگویند امام‌کاظم (ع) از دنیا نرفته است و این علی‌بن‌موسی‌الرضا نعوذبالله دروغ می‌گوید که من امام هستم، رشوه می‌دادند که بگویند امام‌جواد (ع)، پسر امام‌رضا (ع) نیست و.... یکی از کسانی که در فضیلت، بی‌نظیر و مورد توجه بود، وجود مبارک حضرت فاطمه‌معصومه (س) بود. وجود و عظمت ایشان، مدام در خدمت دفاع از امام‌رضا (ع) بود.

این عبارتی که از امام‌رضا (ع) و امام‌جواد (ع) رسیده، خیلی عجیب است که هر کسی او را در قم زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌شود. در این حدیث هیچ قیدی هم نفرموده‌اند؛ البته مسلم است که اگر کسی به قم برود و به زیارت حضرت معصومه (س) مشرف شود و بعدا این عمل خودش را نابود کند، دیگر خودش می‌داند؛ مانند کسی که جیب شلوار او سوراخ است، جواهر را در جیب خود قرار می‌دهد، اما چون سوراخ است، می‌افتد.

اگر کسی به قم برود، اقتضای زیارت حضرت معصومه (س) بهشت رفتن است؛ مگر اینکه آن فرد عمل خودش را نابود کند؛ مثلا اگر کسی به پدر یا مادرش اهانت کند یا دل مؤمنی را بشکند، اعمالش از بین می‌رود. اگر کسی بتواند اعمال خود را نگه دارد، زیارت حضرت معصومه (س) بهشت را بر او واجب می‌کند، آن‌هم بی‌قیدوشرط و این هم فرصت و نعمتی است که خدای متعال به ایران اسلامی ما عنایت کرده است.