خوانشی کوتاه از نگاه امام رضا(ع) به خانواده | در سایه خورشید خانواده می‌درخشد

خانواده رضوی یعنی خانه‌ای که آدم وقتی واردش می‌شود، حس می‌کند به یک حرم کوچک پا گذاشته است.

کد خبر: ۴۰۹۸۴۳

تاریخ : ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۲:۳۹

نوشته

سمانه رضوانی | شهرآرانیوز؛ خانواده رضوی یعنی خانه‌ای که آدم وقتی واردش می‌شود، حس می‌کند به یک حرم کوچک پا گذاشته است؛ جایی که در آن، احترام، مهربانی، آراستگی و دغدغه خدا فراموش نشده است. برای ساختن چنین خانه‌ای، لازم نیست کار‌های عجیب کنیم؛ کافی است نگاه امام‌رضا (ع) به زندگی خانوادگی را بشنویم و آهسته‌آهسته با آن همراه شویم.

جایی که همسر، نقطه امن دل است

بعضی‌ها خیال می‌کنند بزرگ‌ترین دستاورد زندگی، پول و شغل و موقعیت اجتماعی خوب است، اما در منطق اسلام، موفقیت جای دیگری معنا می‌شود. امام‌رضا (ع) می‌فرمایند: «مَا أَفَادَ عَبْدٌ فَائِدَه خَیْرًا مِنْ زَوْجَه صَالِحَه، إِذَا رَآهَا سَرَّتْهُ، وَ إِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ فِی نَفْسِهَا وَ مَالِهِ: هیچ فایده و بهره‌ای برای انسان، بهتر از همسر شایسته نیست؛ همسری که وقتی به او نگاه می‌کند، شادش می‌کند و وقتی نزد او نیست، آبرو و جان خود و مال او را حفظ می‌کند.»

یعنی معیار «خانواده رضوی» این است که خانه، پناهگاه باشد نه میدان جنگ. همسر، باید جایی باشد که آدم با دیدنش، خستگی‌های روز از تنش بیرون برود و وقتی هم که کنارش نیست، خیال انسان از امانت‌داری، وفاداری و حفظ آبرو راحت باشد.

نعمت، وقتی در خانه دیده شود

شاید دیده باشیم بعضی‌ها پیش دیگران، دست‌ودلباز هستند، اما در خانه، هر خرج و توجهی را چندبار سبک‌سنگین می‌کنند و وقتی از آنها سؤال می‌شود، اسم آن را رودربایستی یا آبرو و... می‌گذارند. امام‌رضا (ع) این نگاه را به چالش می‌کشند و می‌فرمایند: «صَاحِبُ النِّعْمَه یَجِبُ أَنْ یُوَسِّعَ عَلَى عِیَالِهِ: آن‌که صاحب نعمت است، لازم است بر خانواده‌اش گشایش بدهد.»

در خانواده رضوی، «نعمت» قبل از آنکه در مهمانی‌ها و ظاهر دیده شود، در سفره و آرامش خانواده دیده می‌شود. این گشایش، فقط خرج بیشتر نیست؛ یعنی فضا ساختن برای شادی حلال بچه‌ها، برای استراحت همسر، برای احساس دیده‌شدن و عزت‌مندی اعضای خانه. شکر نعمت، از همین‌جا شروع می‌شود؛ از اینکه اهل خانه، سخت‌گیری بی‌دلیل ما را نبینند، بلکه وسعت قلب و دست ما را تجربه کنند.

رابطه با خدا، از لحن ما با پدر و مادر می‌گذرد

گاهی فکر می‌کنیم ایمان ما در عبادت‌ها و معنویت‌های شخصی خلاصه شده است، درحالی‌که امام‌رضا (ع) یادآوری می‌کنند یکی از حساس‌ترین نقاط رابطه با خدا، کیفیت رفتار ما با پدر و مادر است: «حَرَّمَ اللَّهُ عُقُوقَ الْوَالِدَیْنِ لِمَا فِیهِ مِنَ الْخُرُوجِ مِنَ التَّوْفِیقِ لِطَاعَه اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: خداوند، نافرمانی و آزار پدر و مادر را حرام کرده است؛ زیرا در آن، بیرون رفتن از توفیق اطاعت خداوند بزرگ، نهفته است.»

یعنی در خانواده اسلامی، ملاک دینداری فقط نماز اول وقت فرزندان نیست؛ اینکه چطور جواب «بابا» و «مامان» را می‌دهند، چطور وقتی عصبی‌اند زبانشان را نگه می‌دارند و چقدر برای دل‌شکستن والدین خط قرمز دارند، بخشی از ایمانشان است. جالب اینجاست که این احترام، نسل‌به‌نسل منتقل می‌شود؛ فرزندی که احترام پدر و مادر را رعایت کرده است، فردا در جایگاه پدر یا مادر، همان احترام را از فرزندانش خواهد گرفت.

مهربانی در خانه؛ متر واقعی ایمان

اگر از ما بپرسند «باتقواترین آدم‌ها چه کسانی‌اند» شاید ذهنمان، کسی را در سجده و دائم در حال ذکر تصور کند، اما امام‌رضا (ع) نقل می‌کنند که پیامبر اکرم (ص) معیار را جور دیگری تعریف کرده‌اند: «أَحْسَنُ النَّاسِ إِیمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَ أَلْطَفُهُمْ بِأَهْلِهِ، وَ أَنَا أَلْطَفُکُمْ بِأَهْلِی: باایمان‌ترین مردم، خوش‌اخلاق‌ترین آنهاست، و مهربان‌ترینشان با خانواده‌اش؛ و من از همه شما نسبت‌به خانواده‌ام مهربان‌ترم.»

اینجا، حدیث، وسط یک واقعیت مهم می‌نشیند: ایمان ما باید در «اخلاق خانگی» دیده شود. انسانی که در بیرون لبخند می‌زند و در خانه عبوس است، در منطق دینی، به قله ایمان نرسیده است. خانواده رضوی جایی است که اعضا، حتی در اوج خستگی و دلگیری، مرز‌های ادب و مهربانی را نمی‌شکنند؛ چون می‌دانند که امتحان اصلی همین‌جاست، نه جایی دیگر.

{$sepehr_key_207440}

آراستگی مرد، احترام به چشم و دل همسر

وقتی صحبت از آراستگی در خانه می‌شود، خیلی‌ها ناخودآگاه فقط به تکلیف زن فکر می‌کنند، درحالی‌که روایت امام‌رضا (ع) دقیقا این نگاه را اصلاح می‌کند.

راوی می‌گوید: «دَخَلْتُ عَلَى أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا (ع) وَ قَدْ خَضَبَ شَعْرَهُ بِالسَّوَادِ، فَقُلْتُ: جُعِلْتُ فِدَاکَ، خَضَبْتَ بِالسَّوَادِ؟ فَقَالَ (ع): فِی الخِضَابِ أَجْرٌ، وَ التَّهَیُّؤُ مِمَّا یَزِیدُ فِی عِفَّةِ النِّسَاءِ، قَدْ تَرَکْنَ العِفَّه لِتَرْکِ أَزْوَاجِهِنَّ التَّهَیُّؤَ لَهُنَّ.» امام‌رضا (ع) با مو‌های رنگ‌شده دیده شدند و وقتی راوی تعجب کرد، فرمودند: «در آراسته‌کردن (مثل رنگ‌کردن مو) پاداشی است؛ این آماده‌بودن و آراستگی، از چیز‌هایی است که عفت و پاکدامنی زنان را بیشتر می‌کند؛ زنان، عفت را رها کردند؛ چون شوهرانشان، خود را برای آنان آراسته نکردند.»

پیام حضرت روشن است؛ در خانواده رضوی، مرد هم به اندازه زن، برای چشم و دل همسرش، احترام قائل است؛ تمیز، مرتب، خوشبو و آراسته است. این آراستگی فقط ظاهری نیست؛ پیام ناخودآگاهش این است که «من برای تو اهمیت قائلم، برایت وقت می‌گذارم و می‌خواهم در نگاه تو دوست‌داشتنی بمانم.» چنین نگاهی، صمیمیت و امنیت عاطفی خانواده را عمیق‌تر می‌کند.