نگاهی به زندگی و آثار سیمین دانشور | بانوی ادیب و برجسته ایران

سیمین دانشور در هشتمین روز از اردیبهشت ماه سال ۱۳۰۰ در شهر شیراز به دنیا آمد. خانواده او اهل فرهنگ و هنر بودند. سیمین هم از همان روز‌های کودکی با دنیای کتاب و هنر مأنوس شد.

کد خبر: ۴۱۰۳۸۶

تاریخ : ۰۸ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ در تقویم ادبیات معاصر ایران، نام سیمین دانشور همواره با شکوه و احترامی ویژه می‌درخشد. او نه تنها اولین زن ایرانی بود که به طور مستقل در رشته‌ی ادبیات دکترا گرفت، بلکه آثارش، چون «سووشون» و «کوه سرگردان» به نمادی از ادبیات زنانه و اجتماعی ایران تبدیل شدند. امروز، در سالروز تولدش، سفری کوتاه به دنیای این نویسنده ماندگار داریم که در ادامه می‌خوانید.

از خانواده تا دانشگاه

پدرش محمدعلی دانشور، پزشک و مادرش قمرالسلطنه، از خانواده‌ای هنرمند بودند. این محیط فرهنگی، بستری مناسب برای رشد استعداد‌های او فراهم کرد. تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدرسه انگلیسی مهرآیین انجام داد و در امتحان نهایی دیپلم شاگرد اول کل کشور شد و بعد برای ادامه تحصیل در رشته ادبیات فارسی به دانشکده ادبیات دانشگاه تهران رفت.

دانشور، بعد از مرگ پدرش در ۱۳۲۰ خورشیدی، آغاز به مقاله‌نویسی برای رادیو تهران و روزنامه ایران کرد. او از نام مستعار شیرازی بی‌نام استفاده می‌کرد.

استاد دانشگاه و مترجم خلاق

سیمین بعد از پایان تحصیلات، مشغول به تدریس در دبیرستان‌های تهران شد و همزمان فعالیت‌های فرهنگی و ادبی خود را گسترش داد.

در ۱۳۲۷ مجموعه داستان کوتاه «آتش خاموش» را منتشر کرد که نخستین مجموعه داستانی است که به قلم زنی ایرانی چاپ شده است. تشویق کننده دانشور در داستان‌نویسی فاطمه سیاح، استاد راهنمایش، و صادق هدایت بودند. او در همین سال، در حالی که در اتوبوس از تهران راهی شیراز بود با جلال آل احمد نویسنده و روشنفکر ایرانی آشنا شد و دو سال بعد با او ازدواج کرد. پیوند آنها، فصل نوینی در زندگی هر دو نفر گشود. همکاری‌های ادبی و فرهنگی این دو، تأثیر شگرفی بر فضای روشنفکری ایران گذاشت.

سیمین دانشور در ۱۳۲۸ با مدرک دکتری ادبیات فارسی از دانشگاه تهران فارغ التحصیل شد. عنوان رسالهٔ او «علم الجمال و جمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم» بود (با راهنمایی سیاح و بدیع الزمان فروزانفر).

دانشور در شهریور ۱۳۳۱ با دریافت بورس تحصیلی از موسسه فولبرایت به دانشگاه استنفورد آمریکا رفت و در آنجا یک سال در رشتهٔ زیبایی شناسی تحصیل کرد. او در این دانشگاه نزد والاس استنگر داستان نویسی و نزد فیل پریک نمایشنامه نویسی آموخت.

در این مدت دو داستان کوتاه که دانشور به زبان انگلیسی نوشته بود در ایالات متحده چاپ شد.

بعد از برگشتن به ایران، دکتر دانشور در هنرستان هنر‌های زیبا به تدریس پرداخت؛ تا اینکه در سال ۱۳۳۸ استاد دانشگاه تهران در رشتهٔ باستان‌شناسی و تاریخ هنر شد.

سیمین دانشور همچنین به ترجمه روی آورد و آثاری، چون «داغ ننگ» اثر ناتانیل هاثورن و «باغ آلبالو» اثر آنتوان چخوف و... را به فارسی برگرداند. ترجمه‌های او نه تنها وفادار به متن اصلی، بلکه آینه‌ای از زبان و سبک منحصر‌به‌فرد خودش بود.

{$sepehr_key_208049}

«سووشون»: فریاد زنی در دل تاریخ

اما اوج شهرت و ماندگاری سیمین دانشور، با انتشار رمان «سووشون» در سال ۱۳۴۸ رقم خورد. این اثر که حاصل سال‌ها پژوهش و تجربه زیسته او بود، داستان زنی به نام سیمین را در دوران پرتلاطم اشغال ایران در جنگ جهانی دوم روایت می‌کند. «سووشون» نه تنها به دلیل پرداختن به مضامین اجتماعی و سیاسی، چون فقر، ظلم، و مقاومت، بلکه به خاطر خلق شخصیت‌های چندوجهی و زنی قدرتمند، چون «روشنک»، به اثری بی‌بدیل در ادبیات داستانی ایران بدل شد. این رمان که به زبان‌های مختلفی ترجمه شده، همچنان خوانندگان بسیاری را در سراسر جهان به خود جذب می‌کند.

میراث ماندگار

سیمین دانشور در  ۱۸ اسفند ۱۳۹۰ در سن ۹۰ سالگی در خانه‌اش در تهران از دنیا رفت، اما میراث او همچنان زنده است. او نه تنها با آثار ادبی‌اش، بلکه با جسارت فرهنگی و استقلال فکری‌اش، الهام‌بخش نسل‌های بسیاری از زنان و مردان ایران شد. دانشور با قلم شیوای خود، صدای زنانی بود که پیش از او کمتر شنیده می‌شدند و با نگاه عمیقش، تاریخ اجتماعی ایران را با تمام پیچیدگی‌هایش به تصویر کشید. یادش گرامی باد.