درباره ۶ اثر کهن امام رضایی (ع) موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی

حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید جلال حسینی گفت: آثار خطی موجود در مدیریت مخطوطات سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز آستان قدس رضوی مرتبط با امام هشتم (ع)، در دسترس اهل علم و پژوهش قراردارد.

کد خبر: ۴۱۱۰۴۹

تاریخ : ۱۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۳:۵۲

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی در مشهد مقدس، یکی از قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین کتابخانه‌های فعال کشور و جهان اسلام در حوزه میراث مکتوب به شمار می‌آید که ضمن حفظ گنجینه‌ای از آثار کهن خطی و چاپ‌سنگی در موضوعات مختلف، همیشه درهایش به روی عموم دانش‌پژوهان باز است و آثارش در کمترین زمان ممکن در دسترس اهل علم و پژوهش قرار می‌گیرد. دراین‌بین، پای صحبت‌های حجت‌الاسلام‌والمسلمین سید جلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز آستان قدس رضوی می‌نشینیم تا با ۸ اثر از مجموعه آثار نفیس موجود در این کتابخانه مرتبط با احوال و آثار امام رضا (ع)، آشنا شویم.

نسخه خطی مسند الامام الرضا (ع)

رئیس سازمان کتابخانه‌ها، موزه‌ها و مرکز آستان قدس رضوی عنوان می‌کند: از جمله آثار خطی موجود در مدیریت مخطوطات این سازمان مرتبط امام هشتم (ع) می‌توان به عناوینی همچون «ذهبیه»، «بحارالانوار»، «عیون اخبار الرضا (ع)»، «حجج الرضویه»، «تحفه ملکی» و «مسند الامام الرضا (ع)»، اشاره کرد.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی در معرفی این آثار خطی، می‌گوید: مسند الامام الرضا (ع)، رساله‌ای به زبان عربی و مشتمل بر ۴۰ حدیث معتبر نبوی در مواعظ، اخلاق و آداب معاشرت با عناوین «و بالاسناد» است که حضرت رضا (ع) آنها را از جدشان نبی مکرم اسلام (ص) روایت فرموده‌اند.

وی در ادامه، بیان می‌کند: نسخه خطی مسند الامام الرضا (ع)، به شماره ۳۶۰۸۶ موجود در کتابخانه حرم مطهر رضوی، یکی از نسخه‌های خطی اهدایی رهبر شهید (رضوان‌الله تعالی علیه) در مهرماه ۱۳۸۶، محسوب می‌شود.

وی می‌افزاید: این نسخه در سال ۸۷۲ قمری، توسط اسکندر بن حسین استرآبادی، به‌خط نسخ ۱۵ سطری، بر روی چهار برگ کاغذ نخودی آهارمهره، در ابعاد ۱۱ در ۱۷ سانتی‌متر کتابت شده و با گالینگور با عطف میشن قهوه‌ای، تجلید شده است.

نسخه خطی رساله ذهبیه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی از رساله ذهبیه، به‌عنوان یکی از کتاب‌های مشهور مرتبط با امام رضا (ع) نام می‌برد و می‌گوید: این رساله را حضرت ثامن الحجج (ع) براى مأمون خلیفه عباسى فرموده است و مأمون دستور داده که آن را با طلا بنویسند، بنابراین به رساله ذهبیه، معروف شده است.

وی ادامه می‌دهد: نسخه خطی به شماره ۵۱۸۵ در کتابخانه آستان قدس رضوی از این اثر وجود دارد که در سال ۱۰۶۰ قمری، به‌خط نستعلیق خوب ۱۹ سطری بر روی ۸ برگ کاغذ نسخه آهار مهره حنایى و فستقى در ابعاد ۱۱ در ۲۱ سانتی‌متر، نوشته شده است. جلد آن نیز مقوا با روکش پارچه است و در مردادماه ۱۳۱۱ توسط نائینی، به کتابخانه اهدا شده است.

نسخه خطی تحفه ملکی

رئیس سازمان بیان می‌کند: کتاب تحفه ملکی، به شماره ۹۷۶۹، از دیگر نسخه‌های خطی پیرامون احوال و آثار امام رضا (ع) در کتابخانه رضوی است که جلد اول و ترجمه کتاب عیون اخبار الرضا (ع)، به شمار می‌آید و مشتمل بر حالات و صفات حمیده و کلمات حکمت‌آمیز امام هشتم (ع) است.

وی می‌افزاید: این نسخه، به همت علی بن طیفور بسطامی، از علمای قرن ۱۱ هجری قمری در سال ۱۰۶۰ قمری و به اشاره سلطان عبدالله قطب شاه، ترجمه شده است.

وی ادامه می‌دهد: اثر در قرن ۱۱ قمری توسط شیخ حسین بن فتح الله، به‌خط نستعلیق ۲۱ سطری، بر روی ۱۹۰ برگ کاغذ حنائی در ابعاد ۲۶/۵ در ۱۵/۵ سانتی‌متر، در حیدرآباد کتابت و با میشن قهوه‌ای روشن تجلید شده است. اهداکننده آن نیز خان بابا مشار است.

{$sepehr_key_208718}

نسخه خطی حجج الرضویه

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی اضافه می‌کند: کتاب حجج الرضویه نیز در سال ۱۳۱۴ قمری، با محوریت شرح احوال، مناقب و فضایل حضرت رضا (ع) به همت شیخ اسماعیل شریف بن محمد محسن شاهرودى، به زبان فارسی تألیف شده است. این اثر، مشتمل بر یک مقدمه، هشت باب و خاتمه است.

وی تصریح می‌کند: نسخه کتاب حجج الرضویه با شماره ۲۰۰۱ موجود در کتابخانه حرم رضوی توسط مؤلف اثر، به مظفرالدین‌شاه قاجار اهدا شده بود که در نهایت توسط نظام‌الاسلام تهرانى در سال ۱۳۳۹، به این کتابخانه تقدیم می‌شود. وی ادامه می‌دهد: این نسخه در قرن ۱۴ قمری، به‌خط نسخ ۱۶ سطری توسط یحیى بن محمد باقر تفریشى، بر روی ۲۵۷ برگ کاغذ نسخه آهار مهره نباتى، در ابعاد ۱۵ در ۲۴/۵ سانتی‌متر، نگاشته شده و با مقوا با روکش پارچه، تجلید شده است.

کتاب چاپ‌سنگی عیون اخبار الرضا (ع)

رئیس سازمان همچنین عنوان می‌کند: ۳۰۷ نسخه کتاب در مخزن چاپ سنگی کتابخانه رضوی با موضوع امام رضا (ع) وجود دارد که در ۹۵ نسخه آن نظیر «عیون اخبار الرضا (ع)»، «تحفه الرضویه»، «تحفه الطوسیه» و «الفوادح الجلیه فی هتک حرم الرضویه»، به‌طور مجزا به احوال و آثار، امام هشتم (ع) پرداخته شده است.

وی می‌گوید: کتاب عیون اخبار الرضا (ع)، یکی از جامع‌ترین کتاب‌های شیعی در تاریخ امام رضا (ع)، است که به زبان عربی توسط شیخ صدوق، تألیف شده است.وی می‌افزاید: در مخزن چاپ‌سنگی کتابخانه از ۴۵ نسخه از این کتاب نگهداری می‌شود که در سال‌های ۱۳۱۷ قمری، ۱۳۱۸ قمری و ۱۲۷۵ قمری چاپ شده است. دراین‌میان، دو نسخه با شماره‌های ثبت ۳۷۴۴۸ و ۳۵۹۷۲، اهدایی قائد شهید (رضوان‌الله تعالی علیه) به کتابخانه است.

کتاب چاپ‌سنگی کاشف النقاب

حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی بیان می‌کند: کاشف النقاب نیز کتابی در ترجمه فارسی عیون اخبار الرضا (ع)، به همت محمدباقر بن محمدتقی مسجدشاهی است. در این کتاب، حالات حضرت رضا (ع) به نقل از احادیث مسند در ۱۳۹ باب گردآوری شده است. وی ادامه می‌دهد: در حال حاضر، ۱۴ نسخه از کتاب کاشف النقاب که در سال ۱۲۹۷ قمری منتشر شده است، در مخزن چاپ سنگی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی وجود دارد. دراین‌میان، نسخه شماره ۵۱۶۹۲ این مخزن، اثر اهدایی حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه) است.

کتاب چاپ‌سنگی تحفه الرضویه

رئیس سازمان کتابخانه، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی ضمن معرفی کتاب تحفه الرضویه که توسط نوروز علی بن محمدباقر معروف به «فاضل بسطامی»، در فضایل و مناقب امام رضا (ع) به زبان فارسی تألیف شده است، می‌گوید: مخزن چاپ‌سنگی کتابخانه حرم رضوی حافظ ۲۲ نسخه از این اثر با تاریخ چاپ در سال‌های ۱۲۸۱ قمری و ۱۲۸۸ قمری است.

کتاب چاپ‌سنگی تحفه الطوسیه

وی ادامه می‌دهد: کتاب تحفه الطوسیه، تألیف عباس قمی، به زبان فارسی نیز به زیارات ثامن‌الائمه (ع) و تاریخ طوس، اختصاص دارد. از این اثر، ۶ نسخه با تاریخ نشر در سال‌های ۱۳۳۷ قمری و ۱۳۵۷ قمری، در مخزن چاپ‌سنگی کتابخانه این آستان مقدس وجود دارد.

چگونگی دسترسی به آثار حجت‌الاسلام‌والمسلمین حسینی خاطرنشان می‌کند: اهل علم و پژوهش با مراجعه به تالار محققان خطی کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی می‌توانند پس از ارائه درخواست حضوری به مسئول تالار، تصاویر دیجیتالی این آثار را باکیفیت قابل‌ملاحظه دریافت کنند و از آنها در مطالعات و تحقیقات خود استفاده کنند.

وی می‌افزاید: ارائه خدمات غیرحضوری سازمان نیز از طریق وب‌سایت کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی به دانش‌پژوهان انجام می‌شود.

گفتنی است، مجموعه‌ای از کتاب‌های چاپی با محوریت موضوعی امام رضا (ع) نیز در کتابخانه‌های آستان قدس رضوی در دسترس اهل علم و معرفت، قرار دارد.

منبع: آستان نیوز

{$sepehr_key_208719}