فیثاغورس، افلاطون و ارسطو زیبایی را چگونه می‌فهمیدند؟

تازه‌ترین اثر منتشرشده در مجموعه «هنرشناسی» انتشارات کرگدن، با تمرکز بر خاستگاه‌های شعر، هنر‌های تجسمی و نظریه‌های زیبایی‌شناختی یونان باستان، یکی از مهم‌ترین منابع این حوزه را در دسترس فارسی‌زبانان قرار داده است.

کد خبر: ۴۱۴۲۵۲

تاریخ : ۲۲ ارديبهشت ۱۴۰۵ - ۱۴:۴۳

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ جلد نخست «تاریخ زیبایی‌شناسی» به‌قلم ووآدیسواف تاتارکیه‌ویچ زیبایی‌شناس، تاریخ‌نگار فلسفه، و فیلسوف اخلاق نامدار لهستانی با ترجمه محسن کرمی از تازه‌های مجموعه «هنرشناسی» انتشارات کرگدن است که با همکاری نشر فرهنگ سیادت در سال ۱۴۰۴ به بازار نشر آمده است. کتاب برگردان جلد نخست از مجموعه سه‌جلدی «تاریخ زیبایی‌شناسی» است که از زمان انتشار کتاب به‌زبان لهستانی، و سپس ترجمه‌اش به زبان‌های گوناگون ازجمله انگلیسی، تا به امروز، جامع‌ترین و دقیق‌ترین اثر در این حوزه لقب دارد. «تاریخ زیبایی‌شناسی» در سه فصل، زیبایی‌شناسی دوره باستان، زیبایی‌شناسی دوره کلاسیک، و زیبایی‌شناسی یونانی‌مآبانه را تبیین می‌کند. تاتارکیه‌ویچ در این کتاب، از خاستگاه‌های شعر و هنر‌های تجسمی تا زیبایی‌شناسی نزد مشاهیری، چون فیثاغورس، افلاطون و ارسطو را در مقابل دید مخاطب قرار می‌دهد.

کتاب که در صدر آثار لازم برای مطالعه دانشجویان گروه‌ها و دانشکده‌های زیبایی‌شناسی و فلسفه هنر در سرتاسر جهان قرار دارد، از ویژگی‌هایی چند برخوردار است که از آن میان می‌توان به «احاطه رشک‌برانگیز نویسنده به متون قدیم و جدید و آثار هنری در انواع گوناگون و اعصار مختلف»، «فهرست بلندبالای آثار و اشخاصی که مولف در تاریخش از آنها سخن به میان آورده» و «مشحون از فکرت‌های بدیع و تحلیل‌های تازه» اشاره کرد. تاتارکیه‌ویچ از نسـل فیلسـوفان برجسـته لهسـتانی قرن بیستم است که «طنین فکرت‌های روشن و نافذش در فلسفه اخلاق، معنای زندگی و زیبایی‌شناسی از مرز‌های لهستان و اروپای شرقی فراتر رفت و به فلسفه لهستان آوازه‌ای جهانی بخشید». مولف که به‌گفته کرمی، ابتدا به‌مانند هم‌قطارانش، با فلسفه اخلاق و معنای زندگی آغاز کرد، به‌تدریج به زیبایی‌شناسی روی آورد و امروزه عمدتاً او را بـه‌جهت تحقیقات و تطبعات تاریخ‌نگاری‌اش در این حوزه می‌شناسند. در کتاب به پیشینه حیات وی نیز پرداخته شده است. در خانواده‌ای اهل فرهنگ‌وهنر و بالید و در حوزه‌های گوناگون، از حقوق و روان‌شناسی و فلسفه گرفته تا تاریخ هنر و انسان‌شناسی، به تحصیل پرداخت. بعد‌ها به آلمان مهاجرت کرد، در ماربورگ به تحصیل ادامه داد، آرام‌آرام با معتبرترین دانشـگاه‌های اروپـا ارتبـاط پیـدا کرد و علایق مطالعاتی گسترده‌اش را پی گرفت. تسلط تاتارکیه‌ویچ به‌زبان‌های یونانی و لاتین سبب می‌شد که بتواند بی‌واسطه با آثار مهم فلسفی جهان مواجه شود و بر عمق تأملات و تحقیقاتش بیفزاید. تسلط وی به زبان‌های مهم فرهنگ فلسفی غرب نیز به او در جست‌و‌جو‌ها و کندوکاو‌ها کمک شایان توجهی می‌کرد.

اما جدای از عمده ویژگی‌های مذکور، «از چگونگی تعیین دوره‌ها گرفته تا نسبت نظریه زیبایی و هنر در تاریخش، از رفتن به سراغ آرای زیبایی‌شناختی توصیه‌ای در کنار آرای توصیفی گرفته تا تبیین امور واقع زیبایی‌شاختی افزون بر تعیین آنها، و از پرداختن بـه فکرت‌ها گرفته تا پرداختن به اصطلاحات»، اثر از خصایصی دیگر نیز برخوردار است.

ووآدیسواف تاتارکیه‌ویچ

نخستین ویژگی، وجه تحقیقی و غورکردن در متون، همچنین تسلط تاتارکیه‌ویچ بر متـون قدیـم و جدیـد و آثـار هنری در انواع گوناگـون و اعصار مختلف است. فهرست بلندبـالای آثـار و اشـخاصی کـه مولف در تاریخش از آنها سـخن به میـان آورده نیز قابل توجه است. به‌گفته مترجم، فرد برای آن‌که بتواند بندها، سطرها، یا حتی عبارت‌های مرتبط با زیبایی‌شناسی را از یک متن استخراج کند، باید سرتاسر متن را به‌دقت از نظـر بگذرانـد و در آنها تأمل کند. خصلت دیگر اثر، وجه تطبعی کتاب در برابر وجه تحقیقی آن اسـت. کرمی، اثر را مشحون از فکرت‌های بدیع و تحلیل‎های تازه دانسته که بازسازی آرای زیبایی‌شـناختی متفکران مختلف از دوران قدیـم تـا اعصـار جدیـد، و نظم‌ونسق بخشـیدن بـه آرای پراکنـده در دل متون، بخش چشم‌گیری از این وجه تطبعی را بازمی‌‎نماید. نهایتاً خصیصه سوم «تاریخ زیبایی‌شناسی» را می‌توان بیان اندیشه‌ها و فکرت‌های پیچیده به‌زبانی سـاده و روشن دانست، چنان‌که درعین‌حال از عمق مطلب نیز کاسـته نمی‌شود.

{$sepehr_key_212129}

«تاریخ زیبایی‌شناسی» در ۵۸۸ صفحه به‌همت انتشارات کرگدن با همکاری نشر فرهنگ سیادت منتشر شده است.

منبع: ایبنا