گذار از بودجه‌ریزی سنتی به تخصیص راهبردی

تدوین سند چشم‌انداز بیست‌ساله شهر، از منظر مدیریت‌شهری و به‌ویژه از نگاه برنامه و بودجه، یک اقدام تشریفاتی یا صرفا تدوین یک سند بالادستی نیست، بلکه تلاشی برای ایجاد یک نقشه راه دقیق، منسجم و تحقق‌پذیر برای اداره شهری است که پیچیدگی‌ها و مسئولیت‌های آن، روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود.

کد خبر: ۴۱۷۶۱۲

تاریخ : ۰۹ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵

نوشته

مشهد امروز در نقطه‌ای ایستاده است که تصمیمات آن، صرفا پاسخ به نیاز‌های امروز شهر نیست، بلکه ترسیم‌کننده مسیر آینده این کلان‌شهر و نسل‌های آینده خواهد بود. تدوین سند چشم‌انداز بیست‌ساله شهر، از منظر مدیریت‌شهری و به‌ویژه از نگاه برنامه و بودجه، یک اقدام تشریفاتی یا صرفا تدوین یک سند بالادستی نیست، بلکه تلاشی برای ایجاد یک نقشه راه دقیق، منسجم و تحقق‌پذیر برای اداره شهری است که پیچیدگی‌ها و مسئولیت‌های آن، روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود.

واقعیت این است که هیچ شهری بدون برنامه اداره نمی‌شود و هیچ برنامه‌ای نیز بدون پشتوانه منابع، اولویت‌بندی و سازوکار اجرایی به نتیجه نخواهد رسید. تجربه مدیریت‌شهری در جهان نیز نشان داده است که توسعه پایدار، حاصل تصمیمات مقطعی و پراکنده نیست، بلکه محصول نگاه بلندمدت، انسجام نهادی و تخصیص هدفمند منابع است.

بر همین اساس، در تدوین سند چشم‌انداز مشهد در افق۱۴۲۴، تلاش کرده‌ایم از نگاه سنتی و بخشی، فاصله بگیریم و به‌سمت الگوی حکمرانی مطلوب شهری حرکت کنیم. در این مسیر، رویکرد ما صرفا پیش‌بینی آینده نیست، بلکه طراحی آینده مطلوب است. ما به‌دنبال آن هستیم که شبکه مسائل شهر به‌صورت دقیق احصا شود؛ از مسائل زیرساختی و کالبدی گرفته تا موضوعات اقتصادی، اجتماعی، زیست‌محیطی و حوزه خدمات شهری. زمانی که شبکه مسائل به‌درستی شناسایی شود، امکان طراحی مطلوبیت‌ها نیز فراهم می‌شود؛ یعنی مشخص کنیم که مشهد مطلوب در ۲۰ سال آینده، چه ویژگی‌هایی خواهد داشت و برای رسیدن به آن، چه مسیر‌هایی باید طی شود. طبیعی است که دستیابی به نقطه آرمانی، بدون تعیین زمان‌بندی مشخص، شاخص‌های قابل‌سنجش و مسیر‌های اجرایی امکان‌پذیر نیست، از همین‌رو در فرایند تدوین سند، کارگروه‌های تخصصی مختلفی شکل گرفته‌اند تا هر حوزه، مسائل و ظرفیت‌های خود را با رویکرد علمی و آینده‌نگر بررسی کند. اما نکته مهم آن است که این کارگروه‌ها نباید به جزایری منفک از یکدیگر تبدیل شوند، بلکه باید درقالب یک شبکه یکپارچه تصمیم‌سازی، فعالیت کنند تا هم‌افزایی میان حوزه‌های مختلف شکل بگیرد.

یکی از موضوعات مهم در این مسیر، ایجاد مشارکت و هماهنگی میان دستگاه‌های ذی‌نفع است. امروز دیگر صرفا مدیریت‌شهری، مسئول شهرداری نیست. اداره کلان‌شهری همچون مشهد نیازمند اجماع، همکاری و هم‌افزایی میان همه نهادها، دستگاه‌ها و ذی‌نفعان اثرگذار است؛ به همین دلیل، سند چشم‌انداز شهر با همراهی دستگاه‌های ذی‌ربط و ذی‌نفع درحال تدوین است و طبیعتا هر دستگاه نیز باید سهم و مسئولیت خود را در تحقق این چشم‌انداز ایفا کند. این سهم صرفا در حد همراهی نظری باقی نمی‌ماند، بلکه لازم است هر مجموعه با تدوین برنامه‌های راهبردی و عملیاتی خود، جایگاه و نقش خویش را در مسیر تحقق اهداف مشخص کند. تحقق چشم‌انداز، زمانی ممکن خواهد بود که میان اهداف، برنامه‌ها، منابع مالی و ظرفیت‌های اجرایی، پیوندی مؤثر ایجاد شود. درنهایت، هدف ما آن است که سند چشم‌انداز بیست‌ساله مشهد، نه‌صرفا مجموعه‌ای از آرزو‌ها و اهداف کلی، بلکه سندی اجرایی، مبتنی‌بر واقعیت‌های شهر و متکی بر برنامه و بودجه باشد؛ سندی که مسیر رسیدن به آینده مطلوب را روشن و امکان تحقق آن را فراهم کند.