بازخوانی ابعاد اعتقادی و اجتماعی ایام غدیریه | غدیر و مباهله قله‌های هویت‌ساز فرهنگ شیعه

در تقویم فرهنگی و اعتقادی شیعه، فاصله میان عید قربان تا روز مباهله، از مهم‌ترین ایام سال به‌شمار می‌آید؛ روز‌هایی که با واقعه غدیر و سپس مباهله، جایگاه اهل‌بیت (ع) در هدایت امت اسلامی به شکلی روشن و ماندگار تبیین شده است.

کد خبر: ۴۲۱۳۷۵

تاریخ : ۲۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۱۵

نوشته

علیرضا وکیلی | شهرآرانیوز؛ در تقویم فرهنگی و اعتقادی شیعه، فاصله میان عید قربان تا روز مباهله، از مهم‌ترین ایام سال به‌شمار می‌آید؛ روز‌هایی که با واقعه غدیر و سپس مباهله، جایگاه اهل‌بیت (ع) در هدایت امت اسلامی به شکلی روشن و ماندگار تبیین شده است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمین محمد میرزامحمدی، استاد حوزه و دانشگاه، با تأکید بر ظرفیت‌های مغفول‌مانده این مناسبت‌ها، معتقد است که غدیر تنها یک جشن مذهبی نیست، بلکه نسخه‌ای جامع برای وحدت، هویت‌سازی و تداوم مسیر نبوت است. وی همچنین روز مباهله را یکی از برجسته‌ترین اسناد قرآنی در معرفی جایگاه اهل‌بیت (ع) می‌داند.

راهبرد وحدت اسلامی

برخلاف برخی برداشت‌های نادرست، طرح مسئله ولایت به معنای ایجاد اختلاف میان مسلمانان نیست. ولایت درحقیقت تبیین مسیر صحیح رهبری امت اسلامی پس از پیامبر (ص) است و می‌تواند زمینه‌ساز وحدتی عمیق و پایدار باشد. بسیاری از اختلافات تاریخی جهان اسلام، ریشه در فاصله گرفتن از این حقیقت دارد. از این منظر، بازخوانی غدیر و ولایت نه دعوت به نزاع، بلکه دعوت به فهم مشترک از مسئله هدایت، عدالت و رهبری دینی است. هرچه معارف ولایت با زبان منطقی، مستند و اخلاقی بیان شود، ظرفیت آن برای هم‌گرایی و کاهش سوءتفاهم‌ها بیشتر خواهد شد.

گستره بی‌نظیر مناسک و معارف

یکی از نشانه‌های عظمت غدیر، حجم گسترده اعمال و مناسکی است که در روایات برای آن بیان شده است. برخلاف بسیاری از مناسبت‌های مذهبی، برای روز غدیر ده‌ها عمل عبادی، فرهنگی و اجتماعی نقل شده است که مجموعه‌ای کم‌نظیر را تشکیل می‌دهد. روزه‌داری، اطعام مؤمنان، هدیه دادن، دیدار و تبریک، احیای معارف ولایت و نشر فضایل اهل‌بیت (ع)، بخشی از این برنامه‌هاست. نکته مهم آن است که ائمه اطهار (ع) هریک بخشی از این فرهنگ را در عمل به شیعیان آموزش داده‌اند. این تنوع نشان می‌دهد که غدیر تنها یک مراسم جشن نیست، بلکه یک سبک زندگی مبتنی‌بر محبت، همدلی، خدمت و تبیین حقیقت است.

مسئولیت رسانه‌ای شیعیان در ترویج ولایت

ولایت‌پذیری، زمانی به یک فرهنگ عمومی تبدیل می‌شود که از محدوده مراسم رسمی فراتر رود و در متن زندگی مردم جریان پیدا کند. حجت‌الاسلام میرزامحمدی معتقد است هر شیعه به نوعی رسانه اهل‌بیت (ع) است و باید در حد توان خود، پیام ولایت را منتقل کند. همه آحاد جامعه در این زمینه نقش‌آفرین هستند.

اگر مناسبت‌های دینی به‌درستی معرفی نشوند، طبیعی است که الگو‌های فرهنگی وارداتی جای آنها را می‌گیرد، از این‌رو احیای فرهنگ ولایت‌پذیری، تنها با سخنرانی و برگزاری جلسات مذهبی و... نیست، بلکه تلاشی فرهنگی برای بازگرداندن مفاهیم ولایت، هویت دینی و سبک زندگی اهل‌بیت (ع) به متن جامعه است.

دو حلقه از یک زنجیره

غدیر و مباهله دو حلقه از یک زنجیره معرفتی‌اند که جایگاه اهل‌بیت (ع) را در هدایت امت اسلامی تبیین می‌کنند. غدیر از مسیر تاریخ و مباهله از طریق قرآن، حقیقت ولایت را آشکار ساخته‌اند. بازخوانی این دو رویداد، می‌تواند ضمن تقویت هویت دینی جامعه، زمینه‌ساز انسجام، معرفت و پویایی فرهنگی در جهان اسلام باشد.

{$sepehr_key_220200}

مباهله؛ سند قرآنی جایگاه اهل‌بیت (ع)

روز مباهله درکنار غدیر، یکی از درخشان‌ترین رخداد‌های تاریخ اسلام است. در آیه مباهله، خداوند متعال اهل‌بیت پیامبر (ص) را در جایگاهی معرفی می‌کند که کمتر آیه‌ای در قرآن، چنین صراحتی درباره آنان دارد. حضور امیرالمؤمنین (ع)، حضرت زهرا (س)، امام‌حسن (ع) و امام‌حسین (ع) در این واقعه، نشان‌دهنده نقش بی‌بدیل آنان در استمرار حقیقت دین است.

تعبیر «انفسنا» درباره امیرالمؤمنین (ع) و معرفی حسنین (ع) به‌عنوان فرزندان رسول خدا (ص)، از مهم‌ترین دلالت‌های این آیه به‌شمار می‌رود؛ به همین دلیل، مباهله را باید مکمل پیام غدیر و تأیید قرآنی جایگاه ولایت دانست.

هشداری برای فعالان فرهنگی

مسئولیت ترویج ولایت، تنها متوجه نهاد‌های رسمی نیست. هر فردی که تریبون، مخاطب یا امکان اثرگذاری فرهنگی دارد، در قبال معرفی معارف اهل‌بیت (ع) مسئول است. براساس برخی روایات، کوتاهی در یاری و تبیین حق، می‌تواند آثار و پیامد‌های سنگینی داشته باشد، از این‌رو فعالان فرهنگی، هیئات مذهبی، رسانه‌ها و چهره‌های اثرگذار باید غدیر و مباهله را، فرصتی برای ارتقای معرفت دینی جامعه تلقی کنند. آینده فرهنگی جامعه تا حد زیادی به میزان موفقیت ما در انتقال صحیح این مفاهیم به نسل‌های جدید وابسته است.