انسانی ماندگار در تاریخ تئاتر ایران | مروری بر زندگی و میراث ماندگار حمید سمندریان

حمید سمندریان در کلاس‌هایش بیش از هر چیز بر صداقت بازیگر، شناخت شخصیت و احترام به متن تأکید داشت. شاگردانش بار‌ها گفته‌اند که سمندریان تنها فن بازیگری را آموزش نمی‌داد، بلکه شیوه نگاه به هنر و زندگی را نیز منتقل می‌کرد.

کد خبر: ۴۳۰۱۹۴

تاریخ : ۲۲ تير ۱۴۰۵ - ۰۸:۵۸

نوشته

به گزارش شهرآرانیوز؛ امروز، ۲۲ تیر، سالروز درگذشت حمید سمندریان، کارگردان، مترجم، مدرس و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های تئاتر معاصر ایران است؛ هنرمندی که نامش با آموزش علمی بازیگری، اجرای آثار برجسته نمایشی جهان و تربیت نسل‌های متعدد از بازیگران و کارگردانان ایرانی گره خورده است.

از تهران تا صحنه‌های تئاتر اروپا

حمید سمندریان در سال ۱۳۱۰ در تهران متولد شد. علاقه او به هنر نمایش از سال‌های جوانی شکل گرفت و او برای تحصیل در رشته تئاتر راهی آلمان شد و سال‌ها در رشته کارگردانی و بازیگری آموزش دید.

آشنایی با شیوه‌های مدرن تئاتر اروپا، نگاه هنری سمندریان را شکل داد؛ نگاهی که پس از بازگشت به ایران، تأثیر عمیقی بر جریان تئاتر کشور گذاشت.

بازگشت به ایران؛ آغاز نسلی تازه در تئاتر

پس از بازگشت به ایران، سمندریان فعالیت حرفه‌ای خود را به عنوان کارگردان و مدرس آغاز کرد. او معتقد بود بازیگری، پیش از آنکه به استعداد وابسته باشد، نیازمند آموزش، تمرین و شناخت عمیق از انسان است.

در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰، او با اجرای نمایشنامه‌هایی از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان جهان، استاندارد تازه‌ای در کارگردانی تئاتر ایران به وجود آورد. دقت در میزانسن، توجه به روان‌شناسی شخصیت‌ها و وفاداری به متن، از ویژگی‌های بارز آثار او بود.

مترجمی که ادبیات نمایشی جهان را به ایران آورد

حمید سمندریان علاوه بر کارگردانی، مترجمی برجسته نیز بود. او آثار مهمی از نویسندگان بزرگ جهان را به فارسی برگرداند و بسیاری از نمایشنامه‌هایی که امروز در ایران شناخته شده‌اند، نخستین بار با ترجمه‌های او در اختیار هنرمندان و علاقه‌مندان قرار گرفتند.

ترجمه‌های او تنها انتقال واژه‌ها نبود؛ بلکه تلاشی برای حفظ روح و فضای اصلی نمایشنامه‌ها به شمار می‌رفت و به همین دلیل، همچنان از منابع معتبر آموزش تئاتر محسوب می‌شوند.

تربیت نسل‌های مختلف

شاید مهم‌ترین میراث حمید سمندریان، کلاس‌های آموزشی او باشد. طی چند دهه تدریس، بسیاری از بازیگران و کارگردانان مطرح سینما و تئاتر ایران، شاگردان او بودند.

او در کلاس‌هایش بیش از هر چیز بر صداقت بازیگر، شناخت شخصیت و احترام به متن تأکید داشت. شاگردانش بار‌ها گفته‌اند که سمندریان تنها فن بازیگری را آموزش نمی‌داد، بلکه شیوه نگاه به هنر و زندگی را نیز منتقل می‌کرد.

به همین دلیل، بسیاری او را «معلم بزرگ تئاتر ایران» می‌دانند؛ لقبی که حاصل دهه‌ها آموزش و تأثیرگذاری بر هنر نمایش کشور است.

همکاری با بزرگان تئاتر جهان

سمندریان در طول فعالیت حرفه‌ای خود، آثار نویسندگان برجسته‌ای همچون «برتولت برشت»، «فریدریش دورنمات»،، «آرتور میلر»، «ژان پل سارتر» و«اوژن یونسکو» را ترجمه یا روی صحنه برد و نقش مهمی در آشنایی مخاطبان ایرانی با ادبیات نمایشی مدرن جهان داشت.

او معتقد بود تئاتر، هنری برای اندیشیدن است و نمایش باید تماشاگر را به پرسش و تأمل وادارد.

حمید سمندریان پس از سال‌ها فعالیت هنری، سرانجام در ۲۲ تیر ۱۳۹۱ و در ۸۱ سالگی، پس از تحمل دوره‌ای بیماری، از دنیا رفت.

هنرمندان، شاگردان و دوستداران تئاتر، از او به عنوان یکی از ستون‌های اصلی تئاتر نوین ایران یاد کردند؛ هنرمندی که تأثیرش تنها در اجراهایش خلاصه نمی‌شود، بلکه در نسل‌هایی که پرورش داد، همچنان ادامه دارد.

میراثی که همچنان روی صحنه است

امروز، در سالروز درگذشت حمید سمندریان، نام او همچنان در کلاس‌های بازیگری، دانشکده‌های هنر و سالن‌های تئاتر زنده است. بسیاری از اصول آموزشی و شیوه‌های کارگردانی او هنوز در میان هنرمندان نسل‌های جدید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اگرچه سال‌ها از رفتن این استاد بزرگ می‌گذرد، اما هر بار که نمایشی با مفاهیم انسانی روی صحنه می‌رود، می‌توان ردپای اندیشه‌های حمید سمندریان را در آن دید.

او ثابت کرد که تئاتر، تنها اجرای یک نمایش نیست؛ بلکه هنری است برای شناخت انسان، و این همان میراثی است که نام حمید سمندریان را برای همیشه در تاریخ تئاتر ایران ماندگار کرده است.

{$sepehr_key_230400}

نقل قول‌های به یادماندنی استاد سمندریان

حمید سمندریان در گفت‌وگوهایش  چند جمله را همیشه تکرا می‌کرد که به نوعی خلاصه نگاه او به هنر نمایش است.

«تئاتر، عشق است؛ اگر عاشقش نباشید، دوام نمی‌آورید.»

یا این جمله که از او بسیار نقل شده است:

«بازیگر باید پیش از هر چیز، انسان را بشناسد.»