خانه‌های شیرین اینستاگرامی که کام زنان را تلخ می‌کنند

زهرا اردکانی پژوهشگر مطالعات رسانه‌ای زنان

کد خبر: ۴۷۲۰۶

تاریخ : ۲۸ مهر ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۹

نوشته

هفته‌های گذشته درباره «سوییت‌هوم»‌ها در اینستاگرام گفتیم. سوییت‌هوم‌ها صفحاتی جذاب در اینستاگرام‌اند که خانم‌هایی صاحب آن‌ها هستند. آن‌ها ادعا می‌کنند که زنان خانه‌داری معمولی هستند و این عکس‌ها نمایی از زندگی عادی‌شان است. توضیح دادیم که این ادعا فریب‌کاری بزرگ سوییت‌هوم‌هاست و این خانه‌ها ابزار کسب و کار و درآمدزایی آن‌هاست. در دنیای اینستاگرام به این افراد اینفلوئنسر می‌گویند.

اینفلوئنســـرها اشخاصـــی تأثیر‌گذار با فالوئر‌های (دنبال‌کنندگان) زیاد هستند که از شرکت‌های تجاری یا صاحبان مشاغل، مبالغی را دریافت و در صفحات شبکه اجتماعی خود اجناس آن‌ها را تبلیغ می‌کنند. برخی از اینفلوئنسر‌ها به صورت مستقیم و واضح تبلیغات خود را بیان می‌کنند و درباره جنس موردنظر شرح می‌دهند، اما صاحبان سوییت‌هوم‌ها معمولا این کار را به صورت غیرمستقیم و غیرعلنی انجام می‌دهند. به همین علت، آن‌ها را فریب‌کار می‌نامیم. آن‌ها اذعان می‌کنند فلان مبل یا بهمان وسیله آشپزخانه که در عکس‌هایشان دیده می‌شود وسایل زندگی عادی آن‌هاست در حالی که معمولا این اجناس تبلیغاتی هستند؛ بنابراین می‌توان گفت سوییت‌هوم‌ها شکل‌دهنده و تعریف‌کننده سبک تازه‌ای از خانه‌داری و زن خانه‌دارند. این سبک جدید خانه‌داری ۲ ویژگی مهم دارد: اول اینکه بسیار تجملاتی است و دوم شکلی از خانه را ارائه می‌کند که همیشه بسیار تمیز، آراسته و مطبوع است. ویژگی اول رواج نوعی زندگی بسیار لوکس و تجملاتی است که در شرایط اقتصادی فعلی کشور، می‌تواند برای خانواده‌ها مشکل‌آفرین و نگران‌کننده باشد. این صفحات توقع و ایده‌آل‌های افراد را از خانه خوب و دوست داشتنی تغییر می‌دهند و صرفا تعریفی مادی و کالایی از خانه خوب دارند.

خانه مطلوب این صفحات الزاما خانه‌ای نیست که اعضای آن با محبت، همدلی و درک متقابل در آن زندگی کنند بلکه خانه‌ای است که همه لوازمش با هم ست شده باشد! به همین علت، این صفحات معنای اصیل خانه و خانواده را که سالیان طولانی در فرهنگ ما وجود داشته است دستخوش تغییر می‌کنند. دومین ویژگی این خانه‌ها تمیزی اغراق‌شده آن‌هاست. این ویژگی نیز به دلیل ساختگی و تصنعی بودن می‌تواند برای مخاطبان مشکلاتی ایجاد کند. این میزان از آراستگی خانه، زنان مخاطب به‌ویژه زنان شاغل را دچار اضطراب و نگرانی می‌کند. واقعیت این است که یک خانه معمولی به‌ویژه خانه‌ای که فرزند کوچک در آن وجود دارد هیچ‌وقت نمی‌تواند مانند سوییت‌هوم‌ها همیشه برق بزند و همه‌چیزش سر جای خودش باشد. دیدن این صفحات در زنان باعث ایجاد نگرانی و اضطراب ناکارآمد بودن می‌شود. آن‌ها نگران‌اند که چرا خانه‌هایشان همیشه مثل سوییت‌هوم‌ها زیبا و آراسته نیست. تشدید این اضطراب باعث شکل‌گیری نوعی «وسواس تمیزی افراطی» در زنان می‌شود. وسواس تمیزی نه‌تن‌ها یک اختلال روانی است بلکه باعث هدر رفتن انرژی‌های مفید زنان می‌شود. انرژی‌ای که می‌تواند صرف تربیت بهتر فرزندان، رشد و خودشکوفایی زنان و فعالیت‌های مفید اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آن‌ها شود، صرف شستن‌های مکرر می‌شود! به طور کلی، زنی که در این صفحات معرفی می‌شود زنی است که مدام مشغول شستن و تمیز کردن خانه یا پوشیدن لباس‌های زیبا و عکس گرفتن با وسایل خانه‌اش است! هیچ بعد متعالی‌تری از زن و اهداف و کار‌هایی که می‌تواند به آن اشتغال داشته باشد ارائه نمی‌دهند.

همان‌طور که ابتدای متن اشاره کردیم، افرادی که صفحاتی با دنبال‌کنندگان بسیار دارند، اینفلوئنسر محسوب می‌شوند. اینفلوئنسر در زبان انگلیسی به معنی «فرد تأثیرگذار» است. اینفلوئنسر‌ها به دلیل شهرت و محبوبیت خود، قدرت تأثیرگذاری دارند و به‌راحتی می‌توانند به الگو تبدیل شوند. صفحات سوییت‌هوم‌ها نیز از این دسته‌اند و در حال تبدیل شدن به الگویی از خانه و خانه‌داری ایده‌آل و زن خانه‌دار مطلوب. این موضوع زمانی بدتر می‌شود که رسانه‌های دیگر مانند تلویزیون نیز صاحبان این صفحات را به عنوان زنان خانه‌دار موفق در برنامه‌های خود می‌آورند، از آن‌ها قدردانی و بر الگو بودن آن‌ها تأکید می‌کنند. این در حالی است که آن‌ها اساسا زنان خانه‌دار عادی نیستند و آنچه در این صفحات دیده می‌شود صرفا نمایشی برای تبلیغات و تجارت است.