اینترنت پرسرعت و ارزان برای همه مردم دنیا

نگاهی به مجموعه ماهواره‎های «استارلینک» که قرار است اینترنت را به دورافتاده‌‏ترین نقاط زمین برساند؛ پروژه‎ای جذاب که ایلان ماسک، همان مرد آفریقایی که اکنون در قلب آمریکاست، آن را رهبری می‌کند.

کد خبر: ۴۸۲۶۲

تاریخ : ۰۹ آبان ۱۳۹۹ - ۰۷:۴۲

نوشته

مریم ملی | شهرآرانیوز - فرض کنید به آسمان چشم دوخته‎اید و تعداد زیادی ستاره را می‎بینید که همزمان باهم در یک خط در حال حرکت از یک سمت آسمان به سمت دیگر آن هستند. احتمالا با دیدن این منظره اول به عقلتان شک می‎کنید، بعد چشم‎هایتان را با پشت دست می‎مالید و از دیگران هم می‎خواهید ببینند که آنچه را شما می‎بینید، آن‎ها هم می‎بینند؟ اما این را بدانید که اگر شبی چنین منظره‏ای را در آسمان شب دیدید، دچار توهم نشده‎اید، بلکه مجموعه ماهواره‎هایی را دیده‎اید که قرار است اینترنت را رایگان به تمام دنیا برسانند و تا این هدف محقق نشود، هرچندوقت یک‎بار به تعدادشان اضافه می‎شود.

شنبه این هفته چند ماهواره دیگر از همین پروژه به فضا پرتاب شدند و این بهانه‏ای شد برای آنکه درباره چیزی که احتمالا آینده کاربران اینترنت را تغییر می‏دهد، با شما صحبت کنیم. اما پشت این داستان کیست؟ چه کسی چنین ایده بلندپروازانه و پیچیده را در ذهن پرورانده و حالا دارد عملی‎اش می‎کند؟ همان مرد آفریقاییتباری که اکنون در قلب آمریکاست و سال‎های سال است آنچه را تخیلی و دور از دسترس تلقی می‎شود، به واقعیت تبدیل می‎کند؛ ایلان ماسک. حالا باید منتظر باشیم تا پروژه ماهواره‎های استارلینک که یکی دیگر از ایده‎های هیجان‎انگیز اوست، تکمیل شود و مردم جهان بتوانند حتی در دورافتاده‎ترین نقاط هم به اینترنتی کم‌هزینه و پرسرعت دست پیدا کنند.

چه تعداد ماهواره استارلینک تابه‌حال به فضا ارسال شده‌اند؟

این مأموریت سومین عملیات پرتاب ماهواره‌های استارلینک در کمتر از ۲ هفته اخیر است. در هریک از ۲ پرتاب پیشین که در تاریخ‌های ۱۵ و ۲۷ مهرماه امسال انجام شدند، ۶۰ماهواره به مدار زمین ارسال شدند. اکنون بیش از ۸۰۰ ماهواره استارلینک در مدار زمین قرار دارد. در این فرایند یک موشک فالکون۹ همراه با ۶۰ماهواره از مقر فضایی کیپکاناورال آمریکا به فضا پرتاب شد.

قسمت اول موشک ۶۳دقیقه پس از پرتاب، محموله ماهواره‌های اینترنتی را به مدار زمین منتقل کرد. این قسمت از موشک که برای سومینبار به فضا پرتاب شد، روی یک پهپاد کشتی در اقیانوس آتلانتیک فرود آمد. اینکه یک موشک محموله‎ای را به فضا ببرد و بعد در ایستگاه مشخصی روی زمین فرود بیاید و چندبارمصرف باشد، خودش یکی از فناوری‎های شگفت‎انگیزی است که محصول ابداعات ایلان ماسک و تیم تحقیقاتی‏اش است. تعداد ماهواره‎های ارسالی به فضا تا پایان مأموریت قرار است به ۱۲ هزار عدد برسد!

فرق اینترنت استارلینک با دیگر شرکت‌‏های اینترنتی چیست؟

تقریبا ۳میلیارد نفر (حدود ۴۰درصد از جمعیت دنیا) از دسترسی به اینترنت محروم‌اند و از ۴.۵میلیارد نفر مشترک فعلی نیز خیلی‌ها دسترسی به اینترنت پرسرعت، ارزان و باکیفیت ندارند. برای همین است که پروژه استارلینک بسیار محبوب شده است.

اینترنت ماهواره‌ای پدیده جدیدی نیست و همین حالا نیز شرکت‌هایی وجود دارند که خدمات اینترنت ماهوارهای ارائه می‌دهند. بزرگ‌ترین ارائه‌دهنده‌های اینترنت ماهواره‌ای ۲ شرکت ویاست (ViaSat) و هیوزنت (HughesNet)  هستند. جالب است بدانید هردو این شرکت‌ها برای اولین‌بار در سال ۲۰۱۲ سرویس اینترنت ماهواره‌ای خود را ارائه دادند، اما تفاوت اینترنت ماهواره‌ای که قرار است شرکت استارلینک برای مردم داشته باشد، با دیگر اینترنت‎های ماهواره‏ای چیست و چرا تعداد ماهواره‎هایش به بیشتر از ۱۰۰۰ عدد می‎رسد؟

استارلینک قرار است جهانی باشد و قابلیت سرویس‌دهی آن مخصوص منطقه جغرافیایی خاصی نخواهد بود. تعداد فراوان ماهواره‎های این پروژه کمک می‏کند تا پهنای باند بسیار بیشتر شود و کاربران سرعت بیشتری را تجربه کنند. تا پیش از این یکی از مهم‌ترین عیبهای اینترنت ماهواره‌ای، تأخیر بسیار زیاد آن و محدودبودن سرویس به یک کشور یا قاره خاص بوده است. دلیل این تأخیر زیاد و محدودیت جغرافیایی این است که شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنت ماهواره‌ای تا پیش از این ماهواره‌های خود را در مدار زمین ثابت قرار می‌دادند.

سرعت گردش ماهواره‌هایی که در این مدار قرار می‌گیرند، برابر با سرعت چرخش زمین به دور خود است و درنتیجه ماهواره از دید ناظر زمینی در یک نقطه ثابت در آسمان ثابت باقی می‌ماند. همچنین ارتفاع ۳۵هزارکیلومتری مدار این ماهواره‌ها باعث می‌شود تأخیر اینترنتی که ارائه می‌دهند، در بهترین حالت به ۵۵۰میلی‌ثانیه و درعمل تا ۶۰۰میلی‌ثانیه برسد. چنین میزان تأخیری سرویس‌های اینترنت ماهواره‌ای کنونی را برای مصارفی مثل ارتباط صوتی‌تصویری و بازی‌های ویدئویی بسیار نامناسب یا حتی بی‌استفاده می‌کند. در عوض ماهواره‌های استارلینک ۷۰ تا ۱۰۰برابر از ماهواره‌های مخابراتی متداول به‌ زمین نزدیک‌ترند و همین موضوع باعث می‌شود تأخیر اینترنت ماهواره‌ای آن‎ها از لحاظ تئوری حتی از فیبر نوری هم کمتر باشد.

چرا اینترنت ماهواره‌‏ای از فیبر نوری سریع‎تر است؟

شاید برایتان این سؤال پیش آمده باشد که چطور می‌شود سیگنالی که به فضا می‌رود و دوباره به زمین برمی‌گردد و به‌وسیله گیرنده‏‌ها دریافت می‏‌شود، از سیگنالی که درون فیبرهای نوری روی زمین است و مسیر کوتاه‏تری را طی می‏کند، سریع‎تر به مقصد برسد؟ این‌جاست که باید به تفاوت سرعت حرکت امواج الکترومغناطیسی در شیشه یا همان فیبر نوری و خلأ فکر کنید تا پاسخ را پیدا کنید. نور که شکلی از امواج الکترومغناطیسی است، در فیبر نوری بسیار کندتر از خلأ حرکت می‏کند. برای همین است که فاصله بیشتر را هم در زمانی کوتاه‎تر طی می‎کند. باتوجه به نتایج آزمایش‌های سرعتی که به‌تازگی منتشر شده، مشخص شده است که میزان تأخیر اینترنت استارلینک بین ۳۰تا۹۰ میلی‌ثانیه است و حتی بعضی کاربران میزان تأخیر ۲۰و۲۱ میلی‌‌ثانیه را نیز گزارش داده‌اند.

منتقدان اینترنت استارلینک چه می‏‌گویند؟

در کنار همه حسن‌هایی که اینترنت ماهواره‎ای ایلان ماسک دارد، نقدهای جدی هم به آن وارد است. از یک سو طرف‎داران آسمان شب و عکاس‎های نجومی و از سوی دیگر محققان فضایی ایرادهای مهمی را به این ایده وارد کرده‎اند. منجم‎ها و عکاس‎های نجومی معتقدند هزاران ماهواره در مدار زمین آسمان شب را حسابی تحتتأثیر قرار می‎دهد و آلودگی نوری ایجاد می‎کند. نوری که باعث درخشش ماهواره‎های استارلینک به شکل یک ستاره می‎شود، درواقع نور خورشید است که به‌وسیله سلول‎های خورشیدی ماهواره به سمت زمین منعکس می‎شود. از طرف دیگر، به‌وجودآمدن زباله‌های فضایی در اثر مستهلک‌شدن هریک از ماهواره‎ها و ایجاد سندرم کسلر، وضعیتی مانند فیلم Gravity هم از دردسرهایی است که این ماهواره‎ها می‏توانند عاملش باشند.