اهمیت هنر در منظومه فکری رهبر شهید در گفت‌و‌گو با محمدحسین نیرومند | هنر، پیوند میان «رؤیت» و «روایت»

به گزارش شهرآرانیوز؛ دیدار هنرمندان با رهبر شهید، فرصتی بود تا هنر، فراتر از یک جنبه تزیینی، به‌عنوان ابزاری برای بیان حقایق دیده شود. جلسات رهبری با استادان هنر و گفت‌و‌گو درباره نقش هنر در دنیای امروز، نشان‌دهنده توجه ویژه ایشان به هنرمندان بود. محمدحسین نیرومند، کارتونیست، مدیر و فعال هنری مشهدی که بار‌ها در این دیدار‌ها حضور داشته است، در گفت‌و‌گو با شهرآرا از جایگاه ویژه فرهنگ و هنر در نگاه رهبری می‌گوید.

تقویت پشتوانه فکری برای هنرمند، حیاتی است

نیرومند بر این نظر است که اهالی فرهنگ و هنر، به‌دلیل نگاه متمایز رهبری، پیوند عمیقی با ایشان دارند. او می‌گوید: بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر، شاید بیش‌از سایر گروه‌ها، از رفتن و فقدان رهبر شهید متأثر شدند؛ زیرا حضرت آقا بیش‌از هر مسئول دیگری در جمهوری اسلامی، به حوزه فرهنگ و هنر اهمیت دادند. ایشان حتی در فضا‌های سیاسی که توجه به فرهنگ کمتر بود، همواره بر اهمیت ویژه این حوزه تأکید داشتند.

وی با اشاره‌به مطالعات دیرین رهبری در‌زمینه ادبیات و شعر و شناخت عمیق ایشان از ابعاد مختلف هنر می‌افزاید: صحبت‌های ایشان برای هنرمندان، منبعی بی‌بدیل از دانش بود. مجموعه صحبت‌هایی که حضرت آقا با اهالی فرهنگ و هنر در مناسبت‌های مختلف داشتند، بسیار ارزشمند بود و می‌توان از آنها همچنان بهره‌برداری کرد.

او با استناد به یکی از آموزه‌های کلیدی رهبری در حوزه هنر، می‌گوید: رهبر شهید در یکی از سخنانشان، جمله‌ای بسیار کوتاه، اما بسیار پرمعنا فرمودند که به نظرم کامل‌ترین تعریف از هنر است؛ فرمودند که هنر دو رکن دارد: یکی «رؤیت» و دیگری «روایت». این بدان معناست که هنرمند اگر بر تکنیک و شناخت روایت مسلط نباشد، اساسا هنرمند نیست.

وی در ادامه توضیح می‌دهد: این روایتگری نیازمند یک پشتوانه فکری است. هنرمند باید از‌طریق رؤیت، نگاهی عمیق به جهان هستی و یک جهان‌بینی درست داشته باشد تا بتواند آن اندیشه و تفکر را در‌قالب اثری هنری روایت کند؛ بنابراین تقویت پشتوانه‌های فکری برای هر هنرمند حیاتی است.

ضرورت پیوند فضای علمی و عرصه‌های هنری

نیرومند با یادآوری دیدار اهالی هنر با رهبری در سال‌۱۳۹۶ بیان می‌کند: در آن جلسه، رهبر شهید بر اهمیت ارتباط میان اهل هنر و بخش اندیشه و تفکر تأکید کردند. ایشان اشاره داشتند که بخش عمده‌ای از فضای علمی و اندیشه‌ای کشور در حوزه‌های علمیه تجلی می‌یابد و هنرمندان باید با این حوزه ارتباط جدی‌تری برقرار کنند تا بتوانند بخش «رؤیت» را در خود تقویت نمایند.

مشاور سابق وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، راهکار اصلی برای تعالی هنر در کشور را در بازگشت به همان آموزه رهبری می‌داند و می‌گوید: اگر از من بپرسند چکیده آنچه باید در حوزه هنر انجام دهیم چیست، به همان دو جمله رهبری اکتفا می‌کنم؛ هنرمند باید هم رؤیت خود از عالم را تقویت کند و هم توان روایتگری‌اش را بالا ببرد. این تنها راهی است که می‌تواند منجر به خلق آثار ماندگار و جهانی شود.

دیدار رهبری با استادان نقاشی

این هنرمند در ادامه عنوان می‌کند: من این توفیق را داشتم که بار‌ها در جلسات مختلف، به‌ویژه در نشست‌های محدود هنرمندان، موفق به زیارت حضرت آقا شوم. اما امروز می‌خواهم از خاطره‌ای خاص سخن بگویم؛ دیداری که میان برخی از نقاشان بزرگ کشور و رهبری در فضای قدسی حرم مطهر صورت گرفت.

او با اشاره‌به دلایل برگزاری این دیدار، توضیح می‌دهد: این نشست به‌واسطه یک پروژه هنری شکل گرفت. وحید جلیلی، معاونت وقت شهرداری مشهد، پروژه‌ای را با هدف تولید آثار نقاشی درباره وقایع تاریخی، به‌ویژه ماجرای کشف حجاب و حادثه گوهرشاد، آغاز کرد. ازآنجا‌که من با بسیاری از نقاشان برجسته کشور در ارتباط بودم، به‌عنوان رابط میان شهرداری مشهد و حلقه هنرمندان در این پروژه فعالیت می‌کردم. در‌پی این سفارش، آثار ارزشمندی ازسوی هنرمندان تراز اول کشور خلق شد که قرار بود در مشهد نگهداری شوند.

یک روز آقای جلیلی با من تماس گرفت و اعلام کرد که رهبری قصد دارند از این آثار بازدید کنند. از من خواست هنرمندانی را که این نقاشی‌ها را خلق کرده‌اند، برای حضور در این جلسه دعوت کنم. خوشبختانه در آن ایام در مشهد بودم و توانستم هماهنگی‌های لازم را انجام دهم. با لطف خداوند، اکثر هنرمندان توانستند در آن نمایشگاه که در یکی از سالن‌های حرم مطهر برگزار شده بود، حضور یابند.

گفت وگوی صمیمانه رهبری با استادان

نیرومند با یادآوری آن لحظات حساس، بر اهمیت و کیفیت آن نشست تأکید می‌کند و می‌گوید: آن روز بسیار باشکوه بود. رهبر شهید نقاشی‌ها را به دقت بررسی کردند و با هنرمندان به گفت‌و‌گو پرداختند. حضور استادان بزرگی، چون استاد‌چلیپا، هنرمند توانمند و ولایی، استاد روح‌الامینی، استادافشاری و دیگر پیشکسوتان نقاشی در آن جلسه، شکوه خاصی به آن بخشیده بود. حضرت آقا با تک‌تک هنرمندان صحبت کردند، به‌دقت به شرح آنها درباره آثارشان گوش سپردند و فضای بسیار گرم و مؤثری حاکم بود.

او با افسوس از کم‌توجهی رسانه‌ها به این رویداد، می‌گوید: آن جلسه، تجربه‌ای فراتر از یک بازدید ساده و نوعی پیوند میان مدیریت عالی کشور و نخبگان هنر ایران بود. متأسفانه این واقعه بزرگ و این نشست هنری، آن‌گونه‌که شایسته بود، بازتاب رسانه‌ای دریافت نکرد. امروز وظیفه خود دانستم که این خاطره ارزشمند را برای آیندگان بازگو کنم.

انقلاب اسلامی ذاتا یک حرکت فرهنگی است

این هنرمند مشهدی با اشاره‌به ماهیت فرهنگی انقلاب اسلامی، بر ضرورت تغییر عرصه نبرد از «جنگ سخت» به «جنگ نرم» اشاره می‌کند و خواستار آن می‌شود که هنرمندان با ایفای نقش شایسته، به تقابل با جریان‌های شرک‌آلود جهانی برخیزند. نیرومند در تحلیلی از جایگاه انقلاب اسلامی در تاریخ بشریت، معتقد است: این انقلاب، مسیر حرکت جهان را از سمت «شیطان» به سوی «ا...» تغییر داده و در‌برابر مسیر تاریخی شرک آمیز جهان ایستاده است.

وی می‌گوید: انقلاب اسلامی ذاتا یک حرکت فرهنگی است. اگرچه برخی هنرمندان از به‌کارگیری هنر به‌عنوان ابزار تردید دارند، حقیقت این است که هنر یکی از عوامل مهم ارتباط جهانی در این تقابل بزرگ است. شهید‌آوینی بزرگوار از نخستین کسانی بود که این معنا را به‌خوبی درک کرد.

وی با نگاهی آسیب‌شناسانه به وضعیت موجود، بیان می‌کند: جریان حاکم بر هنر در دنیای معاصر، با طراحی‌های خود تلاش کرده است مانع از پرورش افرادی شود که بتوانند در تقابل با فضای شرک‌آلود عالم بایستند. ما به‌عنوان کشوری که انقلاب اسلامی را رقم زده‌ایم، هنوز نتوانسته‌ایم به شکلی شایسته در این عرصه ورود کنیم و هنرمندان نتوانسته‌اند تعهد خود را به این جریان، به‌شکلی که انتظار می‌رود، عملی و ایفا کنند.

این کارتونیست مطرح کشور با اشاره‌به رخداد‌های اخیر جهانی، این دوران را فرصتی استثنایی برای هنرمندان می‌داند و تصریح می‌کند: در جنگ‌های اخیر، یکی از نعمت‌ها این بود که دوباره انقلاب اسلامی را در سطح جهان مطرح کرد و تقابل میان جریان حق‌مدار و جریان شیطان‌پرست را به‌وضوح آشکار ساخت. اکنون موقعیت بسیار مناسبی فراهم است تا اهالی هنر از این فرصت برای بیان حرف‌های جهانی استفاده کنند.

وی اضافه می‌کند: این امر مستلزم حرکتی جدی و همه‌جانبه است. این مسیر نیازمند آن است که هنرمندان آستین‌ها را بالا بزنند؛ همان بعثتی که رهبر شهید در پیام خود به آن اشاره فرمودند، باید در هنرمندان رخ دهد.

انتقال از میدان جنگ سخت به عرصه جنگ نرم

نیرومند بر لزوم تغییر استراتژی از نبرد‌های نظامی به نبرد‌های فرهنگی تأکید می‌کند و می‌افزاید: ما باید جنگ خود را از حوزه جنگ سخت به حوزه جنگ نرم منتقل کنیم. هنر در عرصه بین‌المللی می‌تواند بسیار اثرگذار باشد؛ همان‌طور‌که جنگ نرم دشمن در حوزه ساخت افکار جامعه توانسته است تا‌حدودی اثرگذار باشد. ما باید همان همتی را در هنر به کار بگیریم که با آن، در جنگ سخت، پشت دو ابرقدرت جهان و بزرگ‌ترین ارتش تاریخ را به خاک مالیدیم و ابهت رژیم خون‌خوار را شکستیم.

وی از نهاد‌های فرهنگی درخواست می‌کند به فعال‌تر‌شدن جریان «هنر متعهد و انقلابی» کمک کنند تا آثار هنرمندان بتواند به مخاطب جهانی و بین‌المللی دست یابد.