به گزارش شهرآرانیوز، نماز شب اول قبر در نخستین شبی که متوفی دفن میشود، خوانده میشود. زمان انجام آن از ابتدای شب تا پیش از اذان صبح است، اما توصیه شده این نماز پس از اقامه نماز عشاء و در ابتدای شب خوانده شود.
برای نماز لیلهالدفن سه شیوه نقل شده است که هر کدام صحیح و مستحب هستند.
در این روش پس از نیت و تکبیره الاحرام، دو رکعت نماز به مانند نماز صبح میخوانیم با این تفاوت که در رکعت اول پس از خواندن سوره حمد، آیت الکرسی خوانده میشود (بعضی از علما خواندن آیت الکرسی را تا هو العلی العظیم صحیح دانستهاند) سپس پس از رفتن به رکوع و دو سجده، در رکعت دوم پس از خواندن سوره حمد، ده مرتبه سوره قدر خوانده میشود و ادامه نماز تا تشهد و سلام.
در نهایت پس از اتمام نماز گفته شود: «اللهم صل علی محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الی قبر فلان ابن فلان» و به جای کلمه فلان، نام میت و در فلان دوم پدرش گفته شود.
برای مثال: حسین بن سجاد یا فاطمه بنت احمد.
در روش دوم، در رکعت اول، پس از قرائت سوره حمد، دو مرتبه سوره توحید میخوانیم و در رکعت دوم نیز پس از قرائت سوره حمد و ده بار سوره تکاثر را میخوانیم. در نهایت پس از اتمام نماز میگوییم: «اللهم صل علی محمد و آل محمد و ابعث ثوابها الی قبر فلان ابن فلان» و به جای کلمه فلان، نام میت و در فلان دوم پدرش میگوییم.
در روش سوم خواندن نماز لیله الدفن، در رکعت اول، پس از قرائت سوره حمد، دو بار سوره توحید و یک مرتبه آیة الکرسی را میخوانیم و سپس در رکعت دوم، پس از خواندن سوره حمد، ده بار سوره تکاثر خوانده میشود و در نهایت ثواب آن را هدیه به مرحوم مدنظر میکنیم.
سیدعلی فرزند سید جواد
سید بشری فرزند سیدعلی
مصباح الهدی فرزند محمد باقر
زهرا فرزند غلامعلی
زهرا فرزند محمدجواد
پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله) درباره ثواب خواندن نماز لیله الدفن فرمودهاند:
«بر میت ساعتی سختتر از شب اول قبر نمیگذرد. پس بر اموات خود رحم کنید و برایشان صدقه بدهید و اگر نتوانستید، دو رکعت نماز برای فرد درگذشته بخوانید. پس همان لحظه حق تعالی هزار فرشته به سوی قبر او میفرستد که با هر فرشته جامهای و حلّهای است، و تنگی قبر او را تا روز نفخ صور وسعت میدهد و به نمازگزار به عدد آنچه آفتاب بر آن طلوع میکند، حسنه عطا میکند و او را چهل درجه بالا میبرد.»
بر اساس این روایت، نماز لیلهالدفن علاوه بر هدیهای ارزشمند برای متوفی، موجب پاداش فراوان برای نمازگزار نیز خواهد بود.
این نماز با نامهای مختلفی شناخته میشود که هر کدام به یکی از ویژگیهای آن اشاره دارد:
نماز هدیه یا صلاة الهدیه؛ زیرا ثواب آن به روح متوفی هدیه میشود.
نماز لیلهالدفن یا نماز شب دفن؛ چون در شب دفن فرد از دنیا رفته خوانده میشود.
نماز وحشت؛ زیرا هدف از آن کاهش ترس و وحشت متوفی در نخستین شب حضور در عالم قبر است.
برخی از مهمترین احکام این نماز عبارتاند از:
این نماز به صورت جماعت خوانده نمیشود و باید به شکل فرادی اقامه شود.
اگر دفن متوفی به هر دلیلی به تأخیر بیفتد، نماز باید در شب دفن او خوانده شود.
درباره اینکه یک نفر چند بار میتواند این نماز را برای یک متوفی بخواند، میان مراجع تقلید اختلاف نظر وجود دارد. برخی به دلیل مستحب بودن نماز، تکرار آن را جایز میدانند و برخی مراجع مانند آیت الله سیستانی نظر مخالف دارند.
اجیر کردن فرد برای خواندن نماز هدیه و دریافت اجرت بابت آن مانعی ندارد؛ هرچند احتیاط آن است که مبلغ به عنوان بخشش و احسان پرداخت شود و نمازگزار نیز نماز را بدون در نظر گرفتن منفعت مالی بخواند.
در کنار نماز شب اول قبر، اعمال دیگری نیز برای هدیه ثواب به متوفی سفارش شده است که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
صدقه دادن به نیت متوفی.
تلاوت قرآن و هدیه ثواب آن.
دعا و طلب آمرزش برای میت.
اطعام ۴۰ نفر مستمند در شب اول.
خواندن زیارت عاشورا پیش از غروب آفتاب و هدیه ثواب آن به متوفی.
قرائت سوره ملک که از سورههای بسیار سفارششده برای اموات است.
نماز شب اول قبر از اعمال مستحبی پر فضیلتی است که در نخستین شب دفن متوفی انجام میشود و در روایات، آثار ارزشمندی برای آن بیان شده است. در کنار این نماز، انجام اعمال خیر و هدیه کردن ثواب آنها به روح درگذشتگان نیز از بهترین راههای طلب رحمت و آرامش برای آنان به شمار میرود.