چرا قرآن انسان را به خودسازی روزانه فرا می‌خواند؟

به گزارش شهرآرانیوز، خودسازی، سفری همیشگی به سوی رشد و تعالی انسان است. مسیری که از اصلاح درون آغاز می‌شود و در رفتار، اخلاق و سبک زندگی نمود پیدا می‌کند. آموزه‌های قرآن کریم و سیره اهل‌بیت(ع) نشان می‌دهد که پیش از هر تحول اجتماعی، باید تحولی در نفس و جان انسان شکل گیرد. از همین رو، تهذیب نفس، محاسبه اعمال و مراقبت دائمی از رفتار، از مهم‌ترین اصول تربیتی اسلام به شمار می‌رود.

در همین زمینه سیده زهرا ساجدی در گفت‌وگو با شهرآرانیوز، با اشاره به اهمیت خودسازی در زندگی انسان اظهار کرد: خودسازی پایه همه فضایل اخلاقی و معنوی است و اگر انسان در مسیر اصلاح درون خود گام برندارد حتی موفقیت‌های ظاهری نیز او را به سعادت واقعی نخواهد رساند.

وی افزود: خداوند در قرآن کریم در سوره شمس، آیات ۹ و ۱۰ می‌فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاهَا وَقَدْ خَابَ مَنْ دَسَّاهَا»؛ یعنی «به‌راستی رستگار شد کسی که نفس خود را پاکیزه ساخت و زیان کرد کسی که آن را آلوده نمود.» این آیات نشان می‌دهد که رستگاری انسان در گرو تهذیب نفس و خودسازی است.

این کارشناس دینی ادامه داد: انسان نباید تصور کند که خودسازی تنها به ماه رمضان، ایام خاص یا دوران جوانی محدود می‌شود. بلکه این مسیر تا پایان عمر ادامه دارد. هر روز فرصتی تازه برای اصلاح اخلاق، کنترل رفتار، افزایش معرفت و تقویت ارتباط با خداوند است.

وی با اشاره به آیه ۱۸ سوره حشر گفت: خداوند می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ»؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و هر کس بنگرد برای فردای خود چه پیش فرستاده است. این آیه بر محاسبه روزانه اعمال تأکید دارد و از انسان می‌خواهد همواره عملکرد خود را ارزیابی کند.

این کارشناس معارف با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای خودسازی محاسبه نفس است، اظهار کرد: امام موسی کاظم(ع) می‌فرمایند: ليْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يُحَاسِبْ نَفْسَهُ كُلَّ يَوْمٍ «از ما نیست کسی که هر روز به حساب نفس خود نرسد.» این روایت نشان می‌دهد که یک مؤمن باید در پایان هر روز رفتار، گفتار و نیت‌های خود را بررسی کند و در صورت خطا، درصدد جبران برآید.

وی افزود: امیرالمؤمنین امام علی(ع) نیز می‌فرمایند: «مَنْ حَاسَبَ نَفْسَهُ رَبِحَ، وَمَنْ غَفَلَ عَنْهَا خَسِرَ»؛ کسی که نفس خود را محاسبه کند، سود می‌برد و آن‌که از آن غافل شود، زیان می‌بیند. بنابراین، خودسازی بدون خودارزیابی و مراقبت دائمی امکان‌پذیر نیست.

وی درباره راهکارهای عملی خودسازی گفت: انس روزانه با قرآن، اقامه نماز با حضور قلب، ذکر و استغفار، مطالعه زندگی اهل‌بیت(ع)، کنترل زبان، پرهیز از گناه و خدمت به مردم، از مهم‌ترین عوامل رشد معنوی انسان است. همچنین انتخاب دوست صالح و حضور در محافل دینی می‌تواند انگیزه حرکت در مسیر کمال را افزایش دهد.

ساجدی خاطرنشان کرد: خودسازی به معنای ناامیدی از گذشته نیست؛ بلکه اسلام همواره باب توبه و بازگشت را باز گذاشته است. خداوند در قرآن می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ» (سوره بقره، آیه ۲۲۲)؛ «همانا خداوند توبه‌کنندگان را دوست دارد.» بنابراین اگر انسان در مسیر زندگی دچار لغزش شد باید با توبه و تصمیمی تازه، دوباره راه رشد و تعالی را در پیش گیرد.

وی در پایان تأکید کرد: انسان موفق کسی نیست که هرگز خطا نکند، بلکه کسی است که هر روز نسبت به روز گذشته بهتر شود. اگر هر فرد تنها یک گام کوچک در اصلاح اخلاق، رفتار و رابطه خود با خدا بردارد، در طول زمان به مراتب والای معنوی دست خواهد یافت و به آرامش حقیقی که وعده الهی است، نزدیک‌تر خواهد شد.