امام رضا (ع) با علم و اخلاق، الگویی برای تمدن‌سازی ارائه کردند

حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی شریعتی‌تبار در گفت‌و‌گو با شهرآرانیوز، با تسلیت ایام شهادت امام رضا (ع)، اظهار کرد: اگر بخواهیم امام رضا (ع) را از منظر یک اندیشمند تمدن‌ساز نیز مورد بررسی قرار دهیم، باید توجه داشته باشیم که مقام امامت ایشان از ابعاد علمی، فرهنگی، اخلاقی و تمدنی شخصیت آن حضرت جدا نیست.

وی افزود: آنچه در تاریخ درباره حضرت رضا (ع) مشاهده می‌کنیم، نشان می‌دهد ایشان شخصیتی علمی و دانشمندی بزرگ بودند و این علم و دانش وسیع را در خدمت فرهنگ انسانی و هدایت بشریت قرار دادند.

مناظرات علمی امام رضا (ع)؛ بستری برای گفت‌وگوی ادیان و اندیشه‌ها

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با اشاره به حضور امام رضا (ع) در خراسان بزرگ گفت: حضور چنین شخصیت علمی بزرگی در منطقه پهناور خراسان بزرگ آن روز، زمینه حضور علما و دانشمندان مختلف در محضر ایشان را فراهم کرد.

وی ادامه داد: در آن دوران خراسان بزرگ بسیار گسترده‌تر از محدوده جغرافیایی خراسان‌های امروز بود و مرو یکی از مراکز مهم آن به شمار می‌رفت. حضور امام رضا (ع) در این منطقه با علم و دانش گسترده‌ای که داشتند، موجب شد دانشمندان و صاحب‌نظران مختلف در محضر ایشان حضور پیدا کنند.

شریعتی‌تبار با اشاره به مناظرات امام رضا (ع) با نمایندگان ادیان و جریان‌های فکری مختلف اظهار کرد: در قالب نشست‌های مناظره‌ای، علمای بزرگ ادیان و مکاتب مختلف از جمله مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان و دیگر جریان‌های فکری آن دوره در جلسات علمی با امام رضا (ع) به گفت‌و‌گو می‌پرداختند.

وی افزود: مأمون با انگیزه‌های سیاسی این مناظرات را برگزار می‌کرد و یکی از اهداف او این بود که امام رضا (ع) را در برابر جریان‌های علمی و فکری مختلف قرار دهد و شاید بتواند در این گفت‌و‌گو‌ها ایشان را از نظر علمی ناتوان نشان دهد؛ اما این جلسات در عمل به فرصتی برای تبیین اندیشه‌های متعالی امام رضا (ع) تبدیل شد.

این استاد حوزه و دانشگاه تصریح کرد: امام رضا (ع) در این مناظرات و نشست‌های علمی، مبانی و پایه‌های اندیشه‌ای یک تمدن بزرگ را با ارائه دیدگاه‌های متعالی خود تبیین کردند و علاوه بر سخنان علمی، سیره عملی، اخلاقی و فرهنگی ایشان نیز در این مسیر نقش مهمی داشت.

کرامت انسان و اخلاق؛ از مؤلفه‌های مهم تمدن‌سازی رضوی

شریعتی‌تبار با اشاره به رفتار امام رضا (ع) در مواجهه با صاحبان ادیان و اندیشه‌های مختلف گفت: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های حضرت، سعه صدر، تواضع و فروتنی در گفت‌و‌گو بود. ایشان با وجود جایگاه والای اجتماعی و سیاسی خود، در برابر صاحبان افکار و ادیان مختلف با احترام و فروتنی می‌نشستند و با آنان گفت‌و‌گو می‌کردند.

وی ادامه داد: حاکمیت اخلاق و ارزش‌های اخلاقی در تعاملات انسانی، یکی از مؤلفه‌های مهم تمدن به شمار می‌رود و امام رضا (ع) این مؤلفه را در سیره عملی خود به نمایش گذاشتند.

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، احترام به کرامت انسان‌ها را از دیگر مؤلفه‌های مهم در سیره امام رضا (ع) دانست و اظهار کرد: آن حضرت در مواجهه با صاحبان افکار و سلیقه‌های مختلف، صرف‌نظر از رنگ، نژاد، ملیت و قومیت آنان، برای کرامت انسانی احترام قائل بودند و در عین گفت‌و‌گو و تعامل، بر حق و حقیقت نیز تحفظ داشتند.

وی افزود: بنابراین اگر بخواهیم امام رضا (ع) را صرف‌نظر از مقام و جایگاه امامت، از منظر یک اندیشمند بزرگ بررسی کنیم، با شخصیتی مواجه هستیم که علم گسترده، اخلاق متعالی، سیره عملی انسان‌ساز، آزادگی فکری و احترام به کرامت انسان‌ها را در کنار یکدیگر داشت.

شریعتی‌تبار خاطرنشان کرد: حضور امام رضا (ع) در اجتماعات مختلف، ارائه دیدگاه‌ها و راهکار‌های انسان‌ساز و تمدن‌ساز و همچنین شیوه تعامل ایشان با صاحبان ادیان و اندیشه‌های گوناگون، مجموعه‌ای را شکل می‌دهد که از حضرت رضا (ع) چهره‌ای علمی و فرهنگی و نقش‌آفرین در تمدن‌سازی ترسیم می‌کند.

وی با اشاره به تأثیر حضور امام رضا (ع) بر هویت فرهنگی و معنوی مشهد گفت: وجود حرم مطهر رضوی در مشهد، به دلیل همین میراث علمی، معنوی و فرهنگی، این شهر را به کانونی مهم برای حرکت‌های فرهنگی و تمدنی تبدیل کرده است. در طول تاریخ نیز نه تنها شیعیان، بلکه اهل سنت و حتی برخی جریان‌های عرفانی و فرهنگی غیرشیعی، به شخصیت علمی و معنوی امام رضا (ع) توجه و ارادت داشته‌اند و برای زیارت حضرت به مشهد آمده‌اند.

 این استاد حوزه و دانشگاه در جمع‌بندی سخنان خود گفت: امام رضا (ع) همان‌گونه که در القابشان نیز آمده است، «عالم» و «رئوف» بودند؛ عالمی دلسوز برای انسانیت که بسیاری از مؤلفه‌های تمدنی را در گفتار، رفتار، منطق، روش و منش خود به نمایش گذاشتند و از این منظر، می‌توان ایشان را یکی از چهره‌های برجسته و الهام‌بخش در عرصه تمدن‌سازی بشری دانست.