توضیحات مقام وزارت خارجه درباره راه آهن چابهار- زاهدان در مراسم بدرقه عاصم منیر + عکس

به گزارش شهرآرانیوز، در روزهای گذشته انتشار خبر افتتاح راه آهن چابهار- زاهدان در هفته دولت خبر مهمی بود که می‌تواند آینده ترانزیت ریلی منطقه را دگرگون کند.

تا امروز ۲ شهریور ۱۴۰۵ (۲۴ اوت ۲۰۲۶) خبر‌های افتتاح راه‌آهن چابهار–زاهدان خیلی جدی‌تر شده و پروژه عملاً در آستانه افتتاح قرار گرفته است.

در تازه‌ترین خبر محسن حاجی‌میرزایی، رئیس دفتر رئیس‌جمهور، شامگاه ۱ شهریور اعلام کرده که «راه‌آهن چابهار–زاهدان این هفته افتتاح می‌شود.» این تازه‌ترین زمان‌بندی رسمی‌ای است که از طرف دولت اعلام شده است.

اما یک نکته مهم وجود دارد. وزارت راه چند روز قبل‌تر اعلام کرده بود که ریل‌گذاری مسیر در روز‌های آینده به پایان می‌رسد و پس از آن باید الزامات فنی و ایمنی و تجهیز سامانه‌های خط تکمیل شود؛ بنابراین پایان ریل‌گذاری الزاماً به معنی آغاز فوری بهره‌برداری کامل مسافری و باری نیست.

آخرین عدد رسمی قابل اتکا درباره پیشرفت فیزیکی پروژه، ۹۲ درصد بود که اواخر خرداد اعلام شد. در نیمه مرداد هم استاندار سیستان‌وبلوچستان گفته بود ریل‌گذاری تا پایان مرداد تمام می‌شود.

هرچند خبر رسمی وجود ندارد که صراحتاً بگوید «آخرین ریل نصب شد و ریل‌گذاری ۱۰۰ درصد تمام شده»، اما اظهارات چند روز اخیر مقامات مربوطه نشان می‌دهد این مرحله یا در حال اتمام است یا فاصله بسیار کمی تا پایان دارد.

به نظر می‌رسد که باید منتظر اعلام برنامه رسمی افتتاح از سوی ریاست‌جمهوری یا وزارت راه باشیم تا مشخص شود منظور از «افتتاح این هفته»، افتتاح رسمی کل محور است یا افتتاح/اتصال اولیه و سپس تکمیل تجهیزات برای بهره‌برداری تجاری کامل.

در مجموع وضعیت فعلی را می‌شود این‌طور خلاصه کرد که پروژه حدود ۶۳۰ کیلومتری به مرحله پایانی رسیده، ریل‌گذاری عملاً در آستانه اتمام است و تازه‌ترین وعده دولت، افتتاح در همین هفته است. اگر این افتتاح انجام شود، بندر چابهار برای نخستین بار از طریق زاهدان مستقیماً به شبکه ریلی سراسری ایران متصل می‌شود؛ اتفاقی که برای ترانزیت افغانستان و آسیای مرکزی به اقیانوس هند هم اهمیت زیادی دارد.

از راه آهن چابهار- زاهدان چه می‌دانیم؟

راه‌آهن چابهار–زاهدان یکی از مهم‌ترین طرح‌های ریلی جنوب‌شرق ایران و بخشی از کریدور ریلی شرق کشور است که با هدف اتصال بندر اقیانوسی چابهار به شبکه سراسری راه‌آهن احداث شده است. این مسیر حدود ۶۳۰ کیلومتر طول دارد و با عبور از نقاط مختلف استان سیستان‌وبلوچستان، زمینه اتصال چابهار به زاهدان و از آنجا به شبکه ریلی کشور را فراهم می‌کند.

این پروژه علاوه بر تسهیل جابه‌جایی مسافر و کالا، از نظر ترانزیتی نیز اهمیت بالایی دارد؛ زیرا می‌تواند مسیر دسترسی افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی به بندر چابهار و آب‌های آزاد را کوتاه‌تر و کم‌هزینه‌تر کند.

در ماه‌های اخیر عملیات اجرایی و ریل‌گذاری این محور وارد مراحل پایانی شده و مقام‌های دولتی از تکمیل قریب‌الوقوع مسیر و آغاز بهره‌برداری آن خبر داده‌اند. با بهره‌برداری کامل از راه‌آهن چابهار–زاهدان، بندر چابهار برای نخستین‌بار به‌صورت مستقیم به شبکه ریلی سراسری ایران متصل خواهد شد.

برای تماشای اینفوگرافیک در سایز بزرگتر و با کیفیت بهتر برروی آن کلیک کنید

اهمیت افتتاح راه آهن چابهار- زاهدان برای افغانستان

اهمیت راه‌آهن چابهار–زاهدان برای افغانستان بسیار بالاست، حتی با وجود اینکه این خط مستقیماً وارد خاک افغانستان نمی‌شود. اما می‌تواند از چابهار با قطار تا زاهدان و سپس از مسیر زمینی «میلک–زرنج–دلارام» وارد افغانستان شود.

جاده زرنج–دلارام نیز به بزرگراه حلقه‌ای افغانستان متصل است و دسترسی به بخش بزرگی از کشور را فراهم می‌کند.

مهم‌ترین آثار راه آهن چابهار- زاهدان برای افغانستان عبارت‌اند از:

دسترسی مطمئن‌تر به آب‌های آزاد

افغانستان کشور محصور در خشکی است و توافق چابهار اساساً با هدف ایجاد یک مسیر جایگزین برای دسترسی افغانستان به دریا و بازار‌های جهانی شکل گرفته است.

کاهش وابستگی به مسیر پاکستان

یکی از مهم‌ترین مزیت‌های چابهار این است که افغانستان برای تجارت دریایی الزاماً وابسته به بنادر کراچی و قاسم پاکستان نباشد. اهمیت این موضوع در سال‌های اخیر بیشتر شده؛ در ۲۰۲۵، همزمان با بسته‌شدن مکرر مرز‌های پاکستان، تاجران افغان بخشی از تجارت خود را به مسیر‌های ایران و چابهار منتقل کردند.

تسهیل تجارت با هند

چابهار مسیر مستقلی برای تجارت افغانستان با هند ایجاد می‌کند؛ مسیری که از خاک پاکستان عبور نمی‌کند. افغانستان پیش از این نیز از چابهار برای صادرات کالا به هند استفاده کرده است.

کاهش هزینه و زمان حمل در بخش ایرانی مسیر

تکمیل راه‌آهن تا زاهدان امکان انتقال حجم بزرگ‌تری از کالا میان بندر چابهار و شرق ایران را با حمل ریلی فراهم می‌کند و وابستگی این بخش از مسیر به کامیون را کاهش می‌دهد. از زاهدان به بعد، اتصال افغانستان فعلاً عمدتاً جاده‌ای است.

فرصت بیشتر برای صادرات افغانستان

محصولاتی مانند میوه خشک، زعفران، قالی و دیگر کالا‌های صادراتی افغانستان می‌توانند از مسیر چابهار به هند و سایر بازار‌های دریایی منتقل شوند. در مقابل، کالا‌هایی مثل سوخت، ماشین‌آلات، مواد غذایی و مواد اولیه نیز می‌توانند از این مسیر وارد افغانستان شوند.

افزایش قدرت انتخاب ترانزیتی افغانستان

داشتن مسیر چابهار در کنار پاکستان، آسیای مرکزی و مسیر‌های دیگر باعث می‌شود اختلال یا تنش سیاسی در یک مرز، کل تجارت خارجی افغانستان را متوقف نکند. روند تجارت ۲۰۲۵ نشان داد که این تنوع مسیر عملاً می‌تواند اثر بسته‌شدن مرز پاکستان را کاهش دهد.

راه‌آهن چابهار–زاهدان هنوز به معنای اتصال ریلی مستقیم چابهار به افغانستان نیست؛ اهمیت آن در این مرحله این است که بخش طولانی چابهار تا زاهدان را ریلی می‌کند و افغانستان از طریق زاهدان–میلک–زرنج–دلارام به این کریدور وصل می‌شود. اگر در آینده حلقه‌های ریلی مرزی نیز توسعه پیدا کنند، اهمیت آن برای افغانستان چند برابر خواهد شد.

به عبارت دیگر می‌توان گفت که راه‌آهن چابهار–زاهدان برای افغانستان یک مسیر جایگزین و راهبردی به آب‌های آزاد است که می‌تواند وابستگی این کشور به بنادر پاکستان را کاهش داده و تجارت آن با هند و بازار‌های جهانی را تسهیل کند.