هنر سینما باوجود گستردگی و تأثیر فراگیر آن، اگر با مبانی باورهای بنیادی مردم رنگ نگیرد، در پیچ ارتباط مؤثر با مخاطب به سمت پرتگاه میرود. بدون شک محرم و عاشورا برای مردم امروز حرف تازهای دارد که اگر در سینما جاری شود، سینمای دینی با اندیشههای ناب را در برخواهد داشت.
سینما به عنوان هنر صنعت مؤثر قرن حاضر به خوبی میتواند تصویری از عاشورا و باورهای مردممان ارائه کند و حتی خرده فرهنگهایی مربوط به آداب عزاداریهای خاص هر منطقه را به تصویر بکشد؛ چون بر این باوریم که هر چه با نام اباعبدا... (ع) همراه شود، ارزش مضاعف مییابد و سینما هم از این قائده مستثنی نیست.
اما آنچه تاکنون در عرصه فیلم سازی شاهد بودهایم تلاشهایی بوده که به تولید آثاری مرتبط با موضوعات عاشورا و ماه محرم و صفر مربوط میشده که حاصل آنها در جشنوارههای موضوعی نمود پیدا میکرده است؛ از برگزاری جشنواره ملی «تصویر عاشورا» و جشنواره «فیلمهای عاشورایی» در یزد گرفته تا جشنواره بین المللی «ربیع الشهاده» که در شهر کربلا برگزار میشد، دیگر خبری از آن رویدادها نیست ولی این موضوعات را کم و بیش در برخی از جشنوارههای نیز شاهد بودیم. مانند برگزاری جشنواره فیلمهای دینی «رویش» در مشهد که در گستره ملی بنیان نهاده شد.
فیلم سازان این شهر به برکت مجاورت با حرم امام رضا (ع) در چند دهه اخیر به موضوعات مذهبی بیشتر پرداختهاند و سینمای مربوط به حادثه کربلا را در آثار خود گنجاندهاند. در این عرصه فیلمهای کوتاه طی دهههای ۶۰ و ۷۰ پرتعدادتر و مؤثرتر ظاهر شدند.
فیلمهای کوتاه هشت و شانزده میلی متری بسیاری با موضوعات عاشورایی مانند «دیوار»، ساخته زنده یاد شهاب ملت خواه از مشهد، در جشنواره فیلم کوتاه تهران حضور داشتند. همچنین در دهههای ۸۰ و ۹۰ هم فیلمهای «آغاز انحناء» یا «ماهی سرخ اربعین» ساخته شدند که در بیشتر جشنوارههای موضوعی مرتبط حائز عناوین برتر شدند.
فیلمهای سینمایی و سریالهای تولید شده در مشهد هم دارای این ویژگی بودهاند. به طور مثال سریال تاریخی «روایت عشق» که مستقیما به موضوع حوادت بعد از عاشورا میپرداخت یا فیلمهای سینمایی مانند «طوبی» و «مردی شبیه باران» که بخش مهمی از آنها با ایام محرم و تأثیر آن بر فرهنگ و باورهای مردم مرتبط بودند.
این اتفاقات نمونهای از تولیدات و نیز حضور حداکثری فیلم سازان مشهدی در رویدادهای ملی بودند و انگار که نبض سینمای عاشورایی در مشهد میزد که متأسفانه این نبض هم در ساخت فیلم و هم در برگزاری رویدادهای ملی با این موضوعات در شهرمان کمتر میزند.
امیدواریم جشنواره موضوعی محرم و سوگوارهای با مضامین عاشورایی دوباره توسط مدیران فرهنگی و شهری در مشهد پا بگیرد تا پس از این، شاهد اجتماع هنرمندان علاقهمند به حضرت ابا عبدا... الحسین (ع) باشیم.