از کارتر تا ترامپ | ایران چگونه انتخابات آمریکا را تغییر می‌دهد؟

به گزارش شهرآرانیوز، ترامپ جدیدترین رئیس‌جمهور آمریکاست که با جمهوری اسلامی ایران وارد تقابل شده؛ رویارویی‌ای که اکنون وارد ششمین ماه خود شده است. در ادامه، مروری بر نحوه تعامل برخی رؤسای جمهور پیشین آمریکا با تهران داریم.

جیمی کارتر؛ بحران گروگان‌گیری و قطع روابط

جیمی کارتر حدود دو سال پس از آغاز ریاست‌جمهوری خود با بحران گروگان‌گیری در ایران مواجه شد؛ بحرانی که پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تسخیر سفارت آمریکا در تهران شکل گرفت و در جریان آن ۶۶ آمریکایی به گروگان گرفته شدند.

در آغاز بحران، کارتر مقام‌های آمریکایی را برای مذاکره درباره آزادی گروگان‌ها به ایران اعزام کرد، اما امام خمینی (ره)، رهبر وقت انقلاب اسلامی، از دیدار با آنان خودداری کرد.

بر اساس گزارش دفتر تاریخ‌نگاری ایالات متحده، تیم سیاست خارجی دولت کارتر در جریان این بحران اغلب «ضعیف و مردد» به نظر می‌رسید.

یک هفته پس از آغاز بحران، کارتر دستور مسدود شدن دارایی‌های ایران در بانک‌های آمریکا را صادر کرد. در آوریل ۱۹۸۰ نیز، در شرایطی که تنها تعدادی از گروگان‌ها آزاد شده بودند، روابط دیپلماتیک واشنگتن و تهران قطع و تحریم‌های بیشتری علیه ایران اعمال شد. همچنین دیپلمات‌های ایرانی از آمریکا اخراج شدند.

این بحران سرانجام با میانجی‌گری الجزایر و مذاکره میان ایران و آمریکا برای آزادی گروگان‌ها حل‌وفصل شد.

ایران و آمریکا در ۱۹ ژانویه ۱۹۸۱ توافقی را برای آزادی گروگان‌ها و رفع توقیف دارایی‌های ایران امضا کردند. گروگان‌ها پس از بیش از یک سال اسارت، دقایقی پس از پایان ریاست‌جمهوری کارتر و ورود رونالد ریگان به کاخ سفید آزاد شدند.

رونالد ریگان؛ ماجرای ایران-کنترا

رونالد ریگان، جانشین کارتر، در سال ۱۹۸۴ ایران را در فهرست دولت‌های حامی تروریسم قرار داد؛ با این حال، دولت او دو سال بعد به‌صورت محرمانه تلاش کرد راه‌هایی برای بهبود روابط با تهران پیدا کند.

دولت ریگان با وجود تحریم‌های تسلیحاتی، فروش مخفیانه سلاح به ایران را دنبال کرد؛ اقدامی که با هدف کمک به آزادی آمریکایی‌های گروگان‌گرفته‌شده در لبنان انجام شد. بخشی از درآمد حاصل از این معاملات نیز به کنتراها، مخالفان دولت چپ‌گرای ساندینیستا در نیکاراگوئه، اختصاص یافت.

این پرونده که به «ایران-کنترا» معروف شد، در سال ۱۹۸۶ افشا و به یکی از بزرگ‌ترین رسوایی‌های سیاسی دوران ریاست‌جمهوری ریگان تبدیل شد.

بر اساس گزارش PBS، ریگان در ابتدا هرگونه معامله سلاح در ازای آزادی گروگان‌ها را تکذیب کرد، اما یک هفته بعد موضع خود را تغییر داد و گفت موضوع، معامله مستقیم سلاح با گروگان‌ها نبوده است.

باراک اوباما؛ از تماس روحانی تا برجام

باراک اوباما در کارزار انتخاباتی سال ۲۰۰۸ وعده داده بود برای بهبود روابط ایران و آمریکا تلاش کند. در دوران ریاست‌جمهوری او، پس از سال‌ها تنش، نخستین نشانه‌های جدی از نزدیکی تهران و واشنگتن نمایان شد.

اوباما در سال ۲۰۱۳ با حسن روحانی، رئیس‌جمهور وقت ایران، تلفنی گفت‌و‌گو کرد؛ تماسی که نخستین گفت‌وگوی مستقیم رؤسای جمهور ایران و آمریکا از سال ۱۹۷۹ محسوب می‌شد.

در ادامه حتما بخوانید ترامپ از ترس ایران مخفی شد | رئیس‌جمهور آمریکا با عملیات فریب فراری داده شد + فیلم

پس از سال‌ها مذاکره نیز در سال ۲۰۱۵ «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) میان ایران و قدرت‌های جهانی نهایی شد.

بر اساس این توافق، محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال و در مقابل، بخشی از تحریم‌های اقتصادی علیه ایران لغو شد. برجام همچنین امکان بازرسی‌های بین‌المللی از فعالیت‌های هسته‌ای ایران را فراهم کرد و بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران آزاد شد.

ترامپ؛ خروج از برجام، جنگ، بلاتکلیفی

براساس گزارش سی‌ان‌ان، دونالد ترامپ در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شد و سیاست «فشار حداکثری» علیه ایران را در پیش گرفت؛ اقدامی که بار دیگر روابط تهران و واشنگتن را وارد مرحله‌ای از تنش و تقابل کرد.

اکنون در دوره جدید ریاست‌جمهوری ترامپ، با حمله تجاوزکارانه ترامپ و اسرائیل به ایران و چرخه جنگ، مذاکره و جنگ با بی‌ثباتی در سیاست خود، روابط ایران و واشنگتن در منحط‌ترین روز‌های خود است.

جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات سراسری آمریکا، اهرمی سیاسی در اختیار دارد که می‌تواند فشار آن بر رئیس‌جمهور آمریکا را افزایش دهد. ایران در سال ۱۹۸۰، پس از نگه‌داشتن ۵۲ آمریکایی در تهران، از اهرم فشاری علیه انتخابات آمریکا استفاده کرد. این بار اما انسان‌ها گروگان نیستند؛ بلکه مسیر صادرات نفت از طریق تنگه هرمز در کانون مناقشه قرار دارد. این وضعیت به جمهوری اسلامی اهرم فشار دیگری در فصل انتخابات آمریکا داده است.