انسان موجودی است که برای رسیدن به سعادت، فقط به امکانات مادی نیاز ندارد؛ او در مسیر زندگی با پرسشهایی روبهروست که پاسخ آنها، سرنوشتش را رقم میزند: از کجا آمدهام؟ برای چه آفریده شدهام؟ راه درست زندگی چیست؟
عقل و تجربه، نعمتهای بزرگ الهی هستند، اما بهدلیل محدودیتهایشان، نمیتوانند همه مسیر را به انسان نشان دهند. خداوندی که انسان را برای رسیدن به کمال آفریده، او را بدون راهنما رها نکرده است. تاریخ انبیا و آموزههای اهلبیت (ع)، نشان میدهد که هدایت الهی همیشه با حضور حجت خدا همراه بوده است؛ از پیامبران الهی تا امامانی که ادامهدهنده راه آنان هستند.
عقل انسان، توانایی شناخت بسیاری از خوبیها و بدیها را دارد، اما در شناخت همه ابعاد هستی و مسیر رسیدن به کمال، محدود است. انسان ممکن است تحتتأثیر خواستههای شخصی، فرهنگهای نادرست یا تبلیغات گوناگون، حقیقت را اشتباه تشخیص دهد؛ به همین دلیل، خداوند درکنار عقل، چراغ وحی و هدایت الهی را قرار داده است.
قرآن کریم میفرماید: «وَ لِکُلِّ قَوْمٍ هادٍ: برای هر قومی، هدایتکنندهای است.» (رعد، ۷) این آیه نشان میدهد که هدایت الهی یک جریان همیشگی در تاریخ بشر است و خداوند، انسانها را در مسیر شناخت حق، بدون راهنما نمیگذارد.
با رحلت پیامبر اکرم (ص)، نیاز انسان به هدایت الهی پایان پیدا نکرد. جامعه اسلامی همچنان نیاز داشت کسی باشد که حقیقت دین را بشناسد، آن را از تحریف حفظ کند و مسیر صحیح را نشان دهد. اینجاست که مفهوم امامت، معنا پیدا میکند.
امام در نگاه شیعه، پیامبر جدید نیست، بلکه ادامهدهنده راه پیامبر و حافظ پیام اوست. همانگونه که یک متن ارزشمند برای فهم درست، نیازمند تفسیر آگاهانه است، دین نیز برای باقی ماندن در مسیر اصلی خود، نیازمند امامی الهی است.
حضرت امیرالمؤمنین علی (ع) درباره جایگاه اهلبیت (ع) میفرمایند: «هُمْ مَوْضِعُ سِرِّهِ وَ لَجَأُ أَمْرِهِ: آنان، جایگاه اسرار الهی و پناهگاه فرمان خدا هستند.»
تجربه تاریخ نشان داده است که انسانها حتی با داشتن منابع دینی، ممکن است در فهم حقیقت دچار اختلاف شوند. حضور امام، تضمینکننده تداوم هدایت است؛ زیرا امام کسی است که به سرچشمه معارف الهی، متصل است و راه درست را برای مردم روشن میکند.
امام صادق (ع) میفرمایند: «إِنَّ الْأَرْضَ لَا تَخْلُو إِلَّا وَ فِیهَا إِمَامٌ: زمین هرگز خالی از امام نمیماند.» این نگاه، نشان میدهد که وجود حجت الهی، نشانه رحمت خداوند بر انسانهاست.
در نگاه شیعه، زنجیره هدایت الهی با پیامبر اسلام (ص) و اهلبیت (ع) ادامه یافت و امروز در وجود حضرت مهدی (عج) امتداد دارد. امام زمان (عج) فقط متعلق به آینده نیست، بلکه حجت زنده خدا در زمان حاضر است. باور به حضور امام، انسان را مسئولتر میکند.
کسی که میداند جهان تحت هدایت الهی قرار دارد، تلاش میکند خود را برای همراهی با حق آماده کند و در مسیر عدالت و اصلاح قدم بردارد. خداوند، انسان را در این جهان سرگردان و بیهدف رها نکرده است.
از آغاز آفرینش تا عصر ظهور، یک پیام ثابت وجود دارد: انسان برای رسیدن به حقیقت، نیازمند چراغ هدایت است؛ چراغی که گاهی در قامت پیامبر و گاهی در وجود امام، جلوه کرده است و امروز امید همه منتظران، به طلوع کامل این چراغ در عصر ظهور حضرت مهدی (عج) است.