قلعه الموت جهانی شد؛ همه‌چیز درباره سی‌امین میراث جهانی ایران در یونسکو

شهرآرانیوز، کمیته میراث جهانی یونسکو در چهل‌وهشتمین اجلاس خود که در شهر بوسان کره جنوبی برگزار شد، با ثبت پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در فهرست میراث جهانی موافقت کرد. با این ثبت، تعداد آثار جهانی ایران در یونسکو به ۳۰ اثر رسید.

پرونده ثبت‌شده تنها به قلعه الموت محدود نیست و مجموعه‌ای از هفت قلعه و استحکام تاریخی را در بر می‌گیرد که به‌صورت یک شبکه دفاعی در منطقه الموت و دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه البرز شکل گرفته‌اند.

قلعه الموت کجاست؟

قلعه الموت در شمال استان قزوین و در نزدیکی روستای گازرخان، بر فراز صخره‌ای مرتفع در منطقه الموت شرقی قرار دارد. این قلعه در ارتفاع بیش از دو هزار متر از سطح دریا ساخته شده و به دلیل موقعیت طبیعی خود، یکی از مستحکم‌ترین دژ‌های تاریخی ایران به شمار می‌رود.

دسترسی به قلعه از طریق حدود ۴۰۰ پله سنگی امکان‌پذیر است و چشم‌انداز آن به دره‌های سرسبز الموت، این منطقه را به یکی از محبوب‌ترین مقاصد گردشگری و تاریخی کشور تبدیل کرده است.

پرونده جهانی قلعه الموت شامل چه آثاری است؟

پرونده ثبت‌شده در یونسکو شامل هفت قلعه تاریخی است که در قالب یک مجموعه زنجیره‌ای معرفی شده‌اند. این قلعه‌ها عبارت‌اند از:

• قلعه الموت
• قلعه لمبسر
• قلعه نویذرشاه
• قلعه شمس‌کلایه
• قلعه قسطین‌لار
• قلعه شیرکوه
• قلعه ایلان

این مجموعه در دره‌های الموت شرقی و غربی و دامنه‌های جنوبی البرز قرار گرفته و نمونه‌ای کم‌نظیر از شبکه‌های دفاعی قرون میانه در ایران محسوب می‌شود.

تاریخچه قلعه الموت و نقش آن در تاریخ ایران

قلعه الموت بیش از هر چیز با نام حسن صباح و حکومت اسماعیلیان شناخته می‌شود. این دژ در سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی یکی از مهم‌ترین مراکز سیاسی، نظامی و فرهنگی ایران بود و به‌واسطه موقعیت استراتژیک خود، نقش مهمی در تحولات تاریخی آن دوران ایفا کرد.

در منابع تاریخی آمده است که حسن صباح سال‌ها این قلعه را به عنوان مقر فرماندهی خود اداره می‌کرد و شبکه‌ای از استحکامات دفاعی را در منطقه الموت شکل داد.

معماری قلعه الموت؛ شاهکار مهندسی در دل کوهستان

یکی از مهم‌ترین دلایل ثبت جهانی این مجموعه، معماری منحصر‌به‌فرد آن است. قلعه‌ها با شناخت دقیق از شرایط طبیعی منطقه، روی صخره‌های مرتفع ساخته شده‌اند و طراحی آنها بر پایه بهره‌گیری از شیب کوه، مسیر‌های دسترسی محدود و استحکامات دفاعی انجام شده است.

مدیریت منابع آب، ایجاد آب‌انبارها، طراحی مسیر‌های ارتباطی و سازمان فضایی هوشمندانه، از ویژگی‌هایی است که این مجموعه را به نمونه‌ای شاخص از معماری نظامی ایران تبدیل کرده است.

چرا قلعه الموت در یونسکو ثبت جهانی شد؟

یونسکو این پرونده را به دلیل ارزش برجسته جهانی آن در حوزه معماری دفاعی، تعامل هوشمندانه با محیط طبیعی و اهمیت تاریخی و فرهنگی مورد تأیید قرار داد.

این مجموعه علاوه بر نقش نظامی، یکی از مراکز علمی مهم عصر خود نیز محسوب می‌شد و نام دانشمند برجسته ایرانی، خواجه نصیرالدین طوسی، با بخشی از تاریخ قلعه الموت پیوند خورده است.

ثبت جهانی قلعه الموت چه اهمیتی دارد؟

ثبت جهانی قلعه الموت، علاوه بر معرفی بهتر این اثر در سطح بین‌المللی، زمینه حفاظت بیشتر از این مجموعه تاریخی و توسعه گردشگری فرهنگی در استان قزوین را فراهم می‌کند. همچنین این رویداد جایگاه ایران را در فهرست میراث جهانی یونسکو تقویت کرده و توجه پژوهشگران و گردشگران بیشتری را به تاریخ و تمدن منطقه الموت جلب خواهد کرد.

در ادامه حتما بخوانید واکنش پزشکیان به ثبت جهانی قلعه الموت در یونسکو