به گزارش شهرآرانیوز، با آغاز پرداخت ارز اربعین، یکی از مهمترین تغییرات سیاست ارزی امسال، کنار گذاشتن نرخ ترجیحی و جایگزینی نرخ توافقی بود؛ تصمیمی که به گفته مسئولان با هدف جلوگیری از ایجاد رانت و اطمینان از تخصیص ارز به زائران واقعی اتخاذ شده است.
بررسی میدانی از شعب بانکهای عامل نیز نشان میدهد پس از نوسان روز نخست، نرخ فروش ارز اصلاح شده و اکنون پایینتر از نرخ بازار آزاد قرار دارد؛ ضمن آنکه بانک مرکزی نیز دستور داده است مابهالتفاوت پرداختی افرادی که در روز نخست ارز را با نرخ بالاتر خریداری کردهاند، به آنها بازگردانده شود.
در سالهای گذشته اختلاف قابل توجه نرخ ارز اربعین با بازار آزاد، انگیزهای برای سوءاستفاده برخی افراد ایجاد کرده بود. آمارهای رسمی نیز این موضوع را تأیید میکند؛ بهطوری که در برخی سالها صدها هزار نفر پس از دریافت ارز، هیچگاه از کشور خارج نشدند. برای نمونه، سال گذشته بیش از ۳۱۰ هزار نفر با وجود دریافت ارز اربعین، سفری به عراق انجام ندادند و در سالهای قبل نیز آمار مشابهی ثبت شده بود. همین تجربه باعث شد بانک مرکزی امسال شیوه پرداخت را تغییر دهد تا انگیزههای سوداگرانه به حداقل برسد.
بر همین اساس، امسال ارز اربعین دیگر با نرخ ترجیحی عرضه نمیشود و مبنای قیمتگذاری آن، نرخ توافقی است. کاهش فاصله قیمت با بازار آزاد موجب شده جذابیت دریافت ارز برای فروش در بازار از بین برود و این تسهیلات صرفاً در اختیار زائران واقعی قرار گیرد.
البته آغاز اجرای این سیاست بدون حاشیه نبود. در نخستین روز عرضه، نرخ فروش ارز اربعین به دلیل نحوه محاسبه نرخ توافقی، از قیمت بازار آزاد بالاتر قرار گرفت و همین موضوع انتقادهایی را به دنبال داشت. اما از روز دوم، نرخ اصلاح شد و اکنون قیمت فروش هر دینار عراق در بانکهای عامل حدود ۱۱۹ تومان است؛ نرخی که در زمان تهیه این گزارش از قیمت بازار آزاد پایینتر است.
بانک مرکزی همچنین برای جبران این اختلاف، به بانکهای عامل ابلاغ کرده است مابهالتفاوت افرادی را که در روز نخست ارز را با نرخ بالاتر خریداری کردهاند، به حساب آنها بازگردانند.
بازدید میدانی از شعب بانکها نشان میدهد فرآیند پرداخت ارز با نظارت بیشتری نسبت به سالهای گذشته انجام میشود. متقاضیان ابتدا باید در سامانه سماح ثبتنام کنند و پس از دریافت کد رهگیری، از طریق اپلیکیشن بانک عامل درخواست خرید ارز را ثبت کنند. تنها پس از استعلام اطلاعات از سامانه، امکان دریافت ارز در شعب وجود دارد.
به گفته مسئولان شعب، ثبتنام در سامانه سماح مهمترین ابزار احراز زائر واقعی است و بدون آن امکان دریافت ارز وجود ندارد. همچنین اگر فردی پس از دریافت ارز از کشور خارج نشود و مهر خروج در گذرنامه ثبت نشود، موظف است ارز دریافتی را در موعد مقرر به بانک بازگرداند؛ در غیر این صورت ممکن است در سالهای آینده امکان استفاده از این تسهیلات را از دست بدهد.
بر اساس دستورالعمل بانک مرکزی، هر زائر ۵ سال به بالا میتواند تا سقف ۲۰۰ هزار دینار عراق ارز اربعین دریافت کند. سرپرست خانوار نیز میتواند با در اختیار داشتن مدارک لازم، ارز همسر و فرزندان خود را بدون حضور آنها از شعب منتخب دریافت کند.
برای دریافت ارز، همراه داشتن کارت ملی، گذرنامه و کد رهگیری ثبتنام در سامانه سماح الزامی است. پس از ثبت درخواست در سامانه بانک عامل و پرداخت معادل ریالی، متقاضی میتواند در زمان تعیینشده با مراجعه به شعب منتخب، اسکناس خود را تحویل بگیرد.
در حال حاضر بانکهای ملی، سپه، ملت، شهر، گردشگری، قرضالحسنه مهر ایران، پست بانک، گردشگری و رفاه کارگران از جمله بانکهای عامل پرداخت ارز اربعین هستند و شعب منتخب آنها تا ۱۲ مرداد (یک روز پیش از اربعین) خدمات ارائه میکنند.